سراب

چه کسی دیکتاتور است؟

2011-04-11T23:05:00.000+04:30

طنز روز

دیر می‌نویسم و اگر بعد از مدت‌ها، طولانی می‌نویسم یکی بخاطر جبران مافات است، (و شما اگر حوصله ندارید می‌توانید نخوانید،) و یکی هم به دلیلی که کمی بعد اشاره خواهم کرد. همانطور که این یک وبلاگ شخصی است و کسی نمی‌تواند مرا مجبور کند که بنویسم، کسی شما را هم مجبور نمی‌کند که بخوانید! ممکن است ما را مجبور کنند ننویسیم یا نخوانیم و این آب باریک را هم از ما بگیرند ولی بعید نیست آب باریک یک وقت تبدیل به رودخانه هم بشود!

نزدیکی‌های شیراز، جائی بود، یا هست، بنام "آب‌باریک." (سابق، وقتی بزرگی یا مأموری از طرف قبله‌ی عالم وقت! فرضاً یک حاکم جدید، می خواست وارد شهر بشود، بزرگان دیار در این‌جا به استقبالش می رفتند.) شاید آب باریکی از کوه می‌آمده، که حالا دیگر نیست، {در طول تاریخ این اتَفاقات زیاد رخ داده ولی در مقطعی دیگر آب با شدَت بیشتر از جای دیگری می‌زده بیرون!} یا شاید بخاطر راه باریکی بوده که شیراز را به آباده و اصفهان وصل می‌کرده و گرچه آب باریک تبدیل به رودخانه نشد ولی بعدها دیدیم که این راه باریک به اتوبان تبدیل شد، چون نیاز بود! چنین باد!

دلیل دیگر که گفتم اشاره می‌کنم، اینست که شاید این آب یا راه باریک تا شهریور امسال یا کمی زودتر یا دیرتر بسته شود. اگر آب یا راه تبدیل به رودخانه یا اتوبان نشود، یا به همین حال باقی نماند، فرصتی هم برای حرف زدن باقی نخواهد ماند. پس، کمی تحمَل یکدیگر را داشته باشیم و "ای هیچ برای هیچ با هیچ مپیچ!" گفته‌اند که تا آن وقت، اینترنت ملَی یا بقول بعضی‌ها میلی راه می‌افتد. با این حساب در همین فرصت کم، نمی‌شود حرف‌ها را خیلی خلاصه کرد. بعد از این مقدَمه، وارد اصل مطلب می‌شوم:

{میان نوشت: امروز شنیدم و پی سی داون لود دات کام {آن هم به نقل از جای دیگر} نوشت که مسئولین وزارتخانه‌ی ذی‌ربط مخالفت کرده‌اند و موضوع منتفی است فعلاً. امَا سنگ‌اندازی و فیل‌بازی سرجای خودش هست. مثلاً قبلنا همین سایت یعنی بلاگرز مسدود نبود حالا مسدود شده. یعنی هیسسسس.}

من تجربه خوبی در زمینه‌ی اینترنت و وبلاگ نویسی (جاهای دیگر را کار ندارم) برای کارهای گروهی نداشته‌ام. اصولاً ما مردم، امتحان خوبی در مورد کارهای جمعی و گروهی پس نداده‌ایم. آنقدر تکرو، فردگرا، خودخواه و خودمحور هستیم که به یک کار گروهی هم تا فرصتی پیش آمد (یا پیش آوردیم) رنگ و بوی فردی و شخصی می‌دهیم و بنفع خودمان مصادره‌اش می‌کنیم. فرضاً یکی با هدف توجَه جوان‌ترها و تشویق آنان برای کارهای ادبی و هنری در فلان سایت، گروهی تشکیل می‌دهد، فوراً یکی می‌آید و برای کارهای سیاسی و تبلیغاتی از آن استفاده می‌کند! یا چون محدودیتی در کار نیست، یکی برای مطرح کردن خودش با درج شعرهای آبکی، و نوشته هائی که نه بو دارند نه خاصیَت، از وقت و چشم دیگران سوء استفاده می‌کند!

کاری به مسائل سیاسی و اقتصادی و دینی ندارم، فعلاً حرف‌ام در اطراف مسائل فرهنگی و ادبی و وب‌‌سایت و وب‌لاگ و فیس‌لاگ! و این چیزهاست. هرگاه وارد کاری گروهی شده‌ام، با سرخوردگی و دلخوردگی! بیرون آمده‌ام. همه فقط گوینده هستند، کسی نمی‌خواند یا گوش نمی‌‌دهد. انتظار دارند هرچه نوشتند و گفتند، دیگران دربست قبول کرده و نظری هم ابراز نکنند. اگر نقدی نوشتی، به زعم بعضی‌ها خواسته‌ئی نظر خودت را تحمیل کنی. تو حرفی نزن، ولی آن شخص بشود متکلَم وحده، بنشیند، یا بایستد!، حرف بزند، بقیه هم گوش کنند و به به و چه چه هم بگویند و صدتا صد تا کامنت بنویسند و لایک بزنند! (لایک نه لائیک!) یعنی همان قضیه‌ی ترمینال!

معمولاً کار گروهی ما از دو نفر فراتر نمی‌رود، یعنی یکی با یکی دیگر یک گروه تشکیل می‌دهند! فرضاً در بیشتر وبلاگ‌ها، یا پسری دنبال دختری می‌گردد یا بالعکس و وبلاگ تبدیل به محلی برای جفت یابی می‌شود. {اگر از ابتدا گفته بودند وبلاگِ مخصوصِ جفت یابی، حرفی نبود} حالا این دختر ممکن است پسری سر به هوا باشد یا پسر، دختری... و لاس زدن‌های خشک و خالی و "بده بستون" و دور زدن دیگران، تا مرز آدرس دادن و بقیه‌ی قضایا ادامه ‌یابد و یا گاهی در همان‌جا متوقَف ‌شود، چون می‌دانند اگر کار به ملاقات بیانجامد ممکن است گندش در بیاید و همه‌‌ی گندم‌ها جو بشود! در واقع، هدف اصلی که تبادل نظر ادبی و اجتماعی و شعر و هنر و غیره است، فراموش می‌شود. با این مقدَمه‌ی دوَم! می‌رسیم به اصل مطلب!:

مطالب مفید، با کم حوصلگیِ جوان‌ترها مواجه و حرف‌ها تویتی! و می‌نی‌مالی یا خشت‌مالی، کوتاه، پیام‌گونه، و اشاره با چشم و ابرو می‌شوند و دوستانِ دو طرف! با گذاشتن کامنت‌های فراوان یا کلیک و ملیک، همدیگر را ساپورت کرده و یک وبلاگ کم مایه یا بی‌مایه می‌رود توی لیست وبلاگ‌های پرطرفدار و درجه یک. به این هم کاری ندارم، چون ممکن است بگویند خودش خواننده و کامنت‌گذار ندارد این حرف‌ها را می‌زند! ولی عاقلان دانند که خیلی از جوان‌ترها دنبال چه چیزهائی می‌گردند و وقتی این‌جا پیدایش نمی‌کنند، از همان جملات اوَل راهشان را کج می‌کنند. با این مقدَمه‌ی سوَم می‌روم سرِ اصل مطلب!:

جائی بودم که جوانان، مطالب کوتاه یا بلندِ دختر یا پسر پسند می‌نوشتند و من که محلَی از اِعراب نداشتم، به تدریج دیدم که حرف‌ام خریدار ندارد. کسی شعری، می‌گذاشت، بسیار آبکی، من اگر می‌گفتم شعر اگر آزاد است مختارید هر طور می‌خواهید بنویسیدش، ولی اگر مدعی هستید که این یک شعر سنتی است با وزن و قافیه، پس باید اصول و قواعد را هم رعایت کنید، مواجه با قهر و اعتراض و بد چک و پوزی بسیاری از جوانان محترم و محترمه می‌شدم.

این‌جا هم با صدای بلند عرض می‌کنم؛ عزیزان من! نمی‌شود بگوئیم از "قوانین" شعر سنتی پیروی می‌کنیم بعد بیائیم و شعر نو و آزاد بگوئیم و بگوئیم درست است و همین است که هست! یکی دوبار که به دوستان تذکَری دادم و نظرم را نوشتم، به تریش قبایشان برخورد که دیکتاتور هستی و می‌خواهی نظر خودت را تحمیل کنی! انصاف بدهید؛ اگر من حرف حسابی می‌زنم و می‌گویم به فلان دلیل این شعر یا این متن یا برنامه غلط است دیکتاتور هستم یا آن‌که شعر غلطی می‌گوید و حرف مفت می‌زند و اصرار هم دارد که اعتراضی نکنیم، تأیید و تغریف کنیم، کُتره‌ئی و کیلوئی لایک بزنیم و صدایمان هم در نیاید؟ نه، خداوکیلی چه کسی دیکتاتور است؟ با این مقدَمه‌ی چهارم می‌رویم سر اصلِ مطلب!

سابق انتقادی بود، نقدی بود، استقبال {تتبع شاعر با به کار گیری شعر دیگری} و اقتفاء {پی‌روی کردن یا دنبال کسی رفتن} ، تنقیح {پاکیزه و اصلاح کردن متن یا شعری از عیب و نقص} و گاهی هم تقلیدی در بود، حالا همه را فراموش کرده‌اند و اگر کسی از روی خیرخواهی به شعری ایرادی بگیرد یا نقد کند، یا در متنی بگوید این کلمه مثلاً "دوَماً" غلط است یا عبارت "با این وجود" نادرست و من درآوردی است، و جمع را دوباره جمع نمی‌بندند، و از این حرف‌ها، به حساب اعتراض و اخلال‌گری و تخریب می‌گذارند! نقد (شعر) شهریار و دیگران از شعر معروف؛ "اگر آن ترک شیرازی به دست آرد دل مارا..." الی آخر را که شنیده اید؟ هرکسی نظرش را در شعری گفت، اصلاً حافظ حرفی زد؟!

چرا این‌همه کوته‌بین، عامیانه پسند و بی‌توجَه شده‌ایم؟ چرا (شاید بخاطر عدم وجود یک زبان معیار،) فکر می‌کنیم هر کلمه یا عبارت یا جمله‌ئی را در وبلاگ خود یا در مقاله و حتَا سخن‌رانی‌ها و بخشنامه‌های رسمی نوشتیم و به زبان لطمه وارد کردیم نباید کسی حرفی نزند؟ (ممکن است برای نجات از دست کلمات عربی، تا آن‌جا که می‌شود حتَی را حتَا و کبری را کبرا و صغری را صغرا! بنویسیم ولی دوَم را نباید دوماً نوشت و فارسی را عربی کرد.) با بخشنامه‌ها و سخن‌رانی‌های رسمی کاری ندارم، گفتم که نمی‌خواهم وارد مباحث دیگر بشوم، ولی ببینید! چرا یکی همانطور که شب (یا توی اداره موقع کار و با استفاده از اینترنت مجانی!) با دوستش چت می‌کند، همان اصطلاحات را و گاهی رسم خط فینگلیش را در مقاله‌اش هم بنویسد؟ یا کسره را از کلمات حذف و بجای آن "ه" بگذارد؟!

مثلاً می‌نویسند: "...راهه آب باریکه شیراز به آباده مسدود شده!" اگر راهِ را راهه بنویسیم پس سه راهه‌ برق را باید چه طوری بنویسیم! یا لاغره و باریکه را چطور، و چگونه تفاوت آباد و آباده را در جملات "ایران آبادِ ما" و "...راه‌های آباده فارس" را تشحیص بدهیم؟! اگر بگویم کار شما غلط است، من دیکتاتور هستم و می خواهم نظرم را تحمیل کنم یا شما که غلط فاحشی را می‌خواهید به زور جا بیندازید؟ می‌گوئید بگذاریم جوان‌تر‌ها حرف خودشان را بزنند و نظرمان را به آن‌ها دیکته نکنیم؟ هرکسی آنطور که می‌خواهد فکر کند و بنویسد؟ این درست ولی مگر نمی‌شود افکار را درست نوشت؟ تخریب زبان و شعر و ادبیات چه نفعی دارد و برای کی؟ اگر بلد نیستید و کسی راه درست را نشان می دهد، چرا باید برنجید؟ اگر بچه‌ئی توی مهمانی عید، چند بار ظرف آجیل را روی فرش خالی کرد و ظرف شرینی و میوه را هم انداخت روی زمین و با پا رفت روی آن‌ها و بعد با کفش کثیف رفت روی مُبل و شروع کرد به ورجه وورجه رفتن باز هم بخاطر این‌که به احساسات بچه! بر نخورد و خدای نکرده دچار افسردگی نشود تحمل‌اش کنیم و حرفی نزنیم؟! اگر گفتیم پسرجان یا دخترجان! این، کارِ درستی نیست، نظرمان را دیکته کرده‌ایم؟! بالاخره آنقدر حرف پیش آمد که نشد بروم سرِ اصل مطلب! باشد برای فرصتِ بعدی، اگر حیاتی باشد.

دروغ سیزده

2011-04-01T08:51:00.003+04:30

گفت اندوه تو را یکروزه پایان می دهند

وعده ی پار تو را امسال یاران می دهند

چین ز چهر یار کج رفتار زایل می شود

بوسه را مه طلعتان پیدا و پنهان می دهند

صف ز مُد می افتد و کار همه بیچارگان

بی تغیَر بی تکبَر زود سامان می دهند

بی صف و بی وعده‌ی فردا بیا، بی فسَ و فس

وام بانکی، بی ریا و بهره آسان می دهند

مرغ و نان و گوشت هم یکباره ارزان می شود

خوردنی از هر رقم فِتَ و فراوان می دهند

قبض آب و گاز وبرق ات چون زمان آن فقید!

می کم اند و هر چه افزودند، تاوان می دهند

پرتقال و سیب و نارنگی و موز و خربزه

هرچه خواهی تازه و ارزان و میزان می دهند

گفتم این ها را که گفتی از کجا باید گرفت ؟

گفت بعد از سیزده توی بیابان می دهند

یک مشت حرف‌ پیش پا افتاده و کم اهمیَت

2011-03-28T13:23:00.000+04:30

خاطرات حال و آینده

گذشته را فراموش کنید! ما از سابق اشتباهاً فکر می‌کرده‌ایم که تن آدمی شریف است... که همه‌ی انسان‌ها از نظر حقوق اجتماعی برابرند، مگر این‌که... که همه بی‌گناه هستند، مگر این‌که... که دولت‌ها... که مردم... که احترام... که اخلاق... که برنامه‌ریزی... که صرفه‌جوئی در وقت... که استفاده‌ی بهتر از...! و از این حرف‌ها...بگذریم.

شاید نوشته باشم که بعلت تصادف و برخورد یک موتور سوار روی خط عابر پیاده با من، به شدَت مصدوم شدم و پایم از چهارجا شکست و از این شِر و ورها... و حالا نزدیک به پنج ماهی می‌گذرد و ادامه‌ی ماجرا...

... نامه پزشکی قانونی را که دفعه‌ی قبل به یکی از دوستان تحویل داده بودند خواندم آدرسی هم داده‌بودند و خیالم راحت شد. با تاکسی تلفنی رفتیم به همان آدرس که تقریباً جائی وسط بیابان بود و خلوت. از همان ابتدا از خلوت بودن ساختمان تعجب کردم. جائی مثل پزشکی قانونی نباید به این خلوتی باشد!

با پای شکسته به زحمت رفتم بالا، آسانسور نداشت و کلَی گشتم ولی آن‌چه را که می‌خواستم پیدا نکردیم. درِ اتاق مدیر کلَ باز بود. منشی می‌خواست بگوید ورود بدون وقت قبلی ممنوع است ولی به پایم که نگاه کرد گفت چه کار داشتی؟

نامه را نشان دادم، گفت: باید بروی فلان خیابان. گفتم ولی این آدرس...؟! گفت: این‌جا بوده رفته جای دیگر... گفتم: ولی می‌شد... گفت: ولی ندارد! برگشتم پائین و با همراه رفتیم جلو در تا وسیله گیر بیاوریم ولی وسط بیابان وسیله‌ئی نبود و ماشین‌های عبوری هم توقَف نمی‌کردند. داشتم با گوشی موبایل شماره تاکسی تلفنی را می‌گرفتم که ماشینی آمد و مسافری پیاده کرد.

با همان وسیله رفتیم فلان خیابان. در ورودی سالن اصلی را بسته بودند. از تنها دریچه‌ئی که باز بود! با زحمت وارد شدیم. سالن پر از مراجعینی بود که اغلب از همان مسیر و بعد از یک سرگردانی تحمیلی به این‌جا آمده بودند. تا نوبت‌ بشود خودم را با نوشته های روی دیوار سرگرم کردم.

نوشته بودند که این‌ محل دارای دوربین مداربسته است... که ورود همراه با بیمار به اتاق معاینه ممنوع است... که ورود به اتاق معاینه با لباس خون آلود ممنوع است... که نتیجه معاینه بعد از سه ساعت اعلام می‌شود... و منشی قبل از تشکیل پرونده یا جست و جو برای پرونده موجود گفت که هزینه‌ی معاینه (هشت هزارتومان) را به بانک ملَی (انتهای خیابان بعدی) پرداخت کنید و رسید را بیاورید... یادم آمد سابق برای معاینات پزشکی قانونی پولی نمی‌گرفتند و مریض را هم برای جواب سه ساعت معطل نمی‌کردند و از این حرف‌ها.

دکتر آدم خوبی بود ولی گفت: کارهای اداری و آدرس عوضی و تعیین وقت و دوری شعبه‌ی بانک و آمدن مریض از طریق دریچه به داخل و پیدا نشدن پرونده و شلوغی و بلند حرف زدن مراجعین با موبایل داخل سالن و اجازه ندادن به همراه مریض برای کمک کردن به او و ننوشتن آدرس درست روی نامه و غیره و غیره به من ربطی ندارد. آدرس را هم چاپ کرده‌اند روی کاغذ. هر ساعت که نمی‌شود فرم‌ها را دور ریخت و از نو چاپ کرد!

صبح ساعت هشت از خانه آمده بودیم بیرون و ساعت یک بعد از ظهر پاسخ را گرفتیم قرار شد سه ماه دیگر مراجعه کنیم. با توجه به نیاز به بررسی مجدد بعد از بهبودی کامل یا نسبی، این تصمیم منصفانه بنظر می‌رسید. همراه‌ام از منشی پرسید: دفعه‌ی بعد می‌شود پول ویزیت را بدهیم به بانک بعد بیائیم؟ منشی گفت: نه! چون ممکن است عکس لازم باشد و نرخ معاینه هم تا آن روز تغییر کند!

با وسیله دیگری رفتیم و کلانتری را پیدا کردیم. گفتند آقای فلانی نیست دو روز دیگر بیائید. دو روز دیگر چهارشنبه سوری بود و متهمین یعنی بعضی از اغتشاش‌گران! عصر سه شنبه‌سوری! را آورده بودند. منتظر ماندن فایده نداشت. بعد از عید، امروز رفتیم و شماره پرونده و تاریخ رسید و شعبه‌ی دادیاری را به ما دادند رفتیم مجتمع رسیدگی به تخلفات رانندگی و تصادفات.

مجتمع، ساختمانی قدیمی بود مثل برج عالی قاپو. با زحمت با پای شکسته از پله‌ها رفتم بالا. پلکان باریک بود و من گاهی باید می‌ایستادم تا دیگران عبور کنند. همه، که بیشتر هم دست و پا شکسته بودند، می‌نالیدند از پله‌های نامناسب ساختمان و قرارداشتن شعب رسیدگی در طبقات بالا و نبودن دستشوئی و از این حرف‌ها... بعد از یک ساعت که خودم را به طبقه‌ی سوَم رساندم، گفتند: نیامده‌اند شعبه تعطیل است بروید بعد از سیزده بیائید.

همه‌ی اینها کارشان درست است و حق دارند. ما آدم‌های پرتوقعی هستیم. به کسی چه ربطی دارد که من پایم شکسته و از پله‌ها نمی‌توانم بروم بالا. (مشکل خودم است!) یا به من چه که متهم یا ضارب، دارد بی خیال و راحت می‌گردد و شاید تا بحال (با همان موتوری که راحت از کلانتری تحویلش گرفته،) پای چندتای دیگر را هم شکسته باشد! این خاطرات هم شاید ادامه داشته باشد! کسی چه می‌داند و از این حرفا.

نمایشات میر نوروزی و ترنا بازی در قدیم

2011-03-18T10:50:00.000+03:30

مطلب میر نوروزی را چند سال پیش که حال و حوصله‌ی بیشتری داشتم نوشتم و در یکی از وبلاگ‌هایم گذاشتم {در این باره و در مورد ترنابازی در بعضی وبلاگ ها هم اشاراتی شده،} با کمی حذف و اضافه این‌جا هم نقل می‌کنم. اگر دوستان اطلاعات بیشتری دارند لطفاً بصورت کامنت اضافه بفرمایند. برای کسب اطلاع بیشتر، در گوگل نیز می توانید به فارسی بنویسید و جستجو کنید:

"میر نوروزی"

از جمله رسومی که (بصورت نمایش) در روزهای آخر سال در ایران معمول بوده یکی هم انتخاب میرنوروزی و هنرنمائی او بوده است. این مراسم احتمالاً از دوران باستان در ایران متداول شده و آنطور که در بعضی منابع آمده، از طرف شاهان ساسانی به افراد و مردم عادی اجازه داده می‌شده تا در روزهای آخر سال، از حاکمان و حتا از شاه انتقاد شود یعنی در نمایشاتی عیوب و اشتباهات آن ها بیان گردد.

این مراسم در دوران بعد تا دوره‌ی قاجار به شکل‌های مختلف و با تغییراتی اجرا می‌شده است. و زمان و محل اجرا و نحوه‌ی شرکت بزرگان یا مردم عادی در این نمایشات تفاوت داشته ولی آنطور که در روایات مختلف آمده میر نوروزی در شهر سوار بر چهارپا ضمن این‌که می‌گشته و با حرف‌های خود مردم را می‌خندانده از کسبه یا بزرگان پولی بصورت جریمه دریافت می‌کرده است. در شهرهای مختلف نیز این مراسم تفاوت داشت است.

غیر از "تلکه کردن" و "تیغ زدن" مردم {احتمالاً ثروتمندان} و خنداندن مردم، و انتقاد از حکومت و بزرگان، از نوع انتخاب و هنرهای دیگر میر نوروزی ذکری نشده و معلوم نیست وقتی سوار چهارپا بوده و در شهر می‌گشته یا گردانده می‌شده چه کارهائی انجام می‌داده، ولی بقول حافظ شیرازی (در شعری که در زیر می‌آید) پنج روز حکومت می‌کرده و دستوراتش هم در مواردی قابل اجرا بوده‌است. او انتقاداتش را صریح بیان می‌کرده و مردم را ضمن این‌که می‌خندانده، از بعضی اتفاقات که در مواقع عادی بیان آن‌ها خطرآفرین بوده باخبر می‌کرده است.

احتمال دارد این نمایشات در مواردی در حضور شاه و وزیرانش اجراء می‌شده است.

(رجوع شود به مقاله‌ی مرحوم محمد قزوینی در مجله‌ی یادگار سال اول شماره‌ی 3 ص 14 به بعد و شماره‌ی 10 ص 57 به بعد.):

"میر نوروزی: کسی که در چند روزِ آخر سال وی را اصطلاحأ به پادشاهی بر می‌داشتند و او را سوار مرکبی می‌کردند و از طلوع آفتاب تا عصر در کوی‌ها و میدان‌ها حرکت می‌کرد و گروهی از خدمتکاران دربار او را مشایعت می‌کردند. {لابد برای این‌که هم حکمش با ضرب و زورِ خدمتکاران دربار به اجرا دربیاید و آن‌ها سهمشان را بگیرند و هم او تندروی نکند و خلق‌الله را توی فشار نگذارد و دم عیدی زیادی تیغ نزند یا حکم ناجوری صادر نکند تا درجه‌ی فشار از حدّ تعیین شده نزند بالا!} حکم وی روان بود و از صاحبان دکان‌ها و حجره‌ها وجوهی دریافت می‌داشت ولی چون غروب می‌شد اگر وی را بدست می‌آوردند به انواع عقوبت، شکنجه می‌دادند {لابد برای این‌که جای پول‌ها را بروز بدهد. بین سطور را هم بخوانید که؛ باید با مال و منال بادآورده (قبل از غروب) می‌زده به چاک و جائی مخفی می‌شده تا آب‌ها از آسیاب بیفتد یا زمان معیّن سپری بشود. قابل توجّه کسانی که به قانون مرور زمان اعتقاد ندارند! بعد بیاید بیرون و چه عشقی با آن پول‌ها می‌کرده!}

دراین‌جا بد نیست حاشیه‌ی مختصری هم بروم! معمول است که دوستان وبلاگی، گاهی یک‌نوع بازی راه می‌اندازند و مثلاً از دیگران می‌خواهند که فیلم‌ها یا چند آهنگ مورد علاقه‌ی خود را نام ببرند یا خاطرات خود را در فلان روز بنویسند و ازاین قبیل. ولی تا بحال ندیده‌ام سایرین را به دادن اطلاعات مفید که نیاز به تحقیق دارد و باعث افزایش معلومات می‌شود، دعوت کنند. کاش این‌کار هم باب می‌شد؛ مثل تحقیق در باره‌ی رسوم و آداب ایرانیان در قرون گذشته.

زکوی یار می‌آید نسیم باد نوروزی

ازاین باد ار مدد خواهی چراغ دل برافروزی

سخن در پرده می‌گویم چو گل از غنچه بیرون آی

که بیش‌از پنج‌روزی نیست حکم میرنوروزی

چو گل گر خرده‌ئی داری خدارا صرف عشرت کن

که قارون را غلط‌‌ها داد سودای زراندوزی

زجام گل دگر بلبل چنان مست می‌ِ لعل‌است

که زد بر چرخ فیروزه صفیر تخت فیروزی

طریق کام‌بخشی چیست؟ ترک کام خود گفتن

کلاه سروری آنست، کزاین ترک بر دوزی

به عجب علم نتوان شد ز اسباب طرب محروم

بیا ساقی که جاهل را هُنی‌تر می‌رسد روزی

مئی دارم چو جان صافی و صوفی می‌کند عیبش

خدایا هیچ عاقل را مبادا بخت بدروزی

ندانم نوحه‌ی قمری بطرف جویباران چیست

مگر اونیز همچون من غمی دارد شباروزی

جدا شد یار شیرین‌ات کنون تنها نشین ای شمع

که حکم آسمان اینست اگر سازی و گرسوزی

به بستان رو که ازبلبل رموز عشق گیری یاد

به مجلس آی کز حافظ غزل گفتن بیاموزی

"ترنابازی"

در ارتباط با همین مراسم باید از ترنابازی نیز نام برد که متأسفانه اطلاعات زیادی از آن در فرهنگ لغات یا منابع دیگر نیامده ولی از قرائن برمی‌آید که زمان و مکان معینی داشته. بعدها زمان اجرای ترنا از روزهای معینی در دوران قدیم، به شب‌های ماه رمضان تغییر کرد همانطور که نمایشات سوگ سیاوش نیز به دهه‌ی اول ماه محرم منقل شده و حالا دیگر از آن نمایشات خبری نیست.

ترنا قطعه‌ئی پارچه کتانی بوده که آن‌را تاب می‌داده و بصورتی در می‌آورده‌اند که بشود با آن کسی را زد. سایر ابزار و وسایل عبارت بوده از دکَه و تختی که بازیکنان روی آن قرار می‌گرفته‌اند و قاب، که استخوان قاپک زانوی گوسفند بوده، و افراد نیز عبارت بوده‌اند از شاه و وزیر و صاجب دکَه و محکوم که در بعضی بازی‌ها "دزد" آمده است.

کمی بعد در جنوب بخصوص در بوشهر، قاب به قوطی کبریت! تغییر ماهیت داده و شاه و وزیر سر جای خودشان بوده‌اند ولی صاحب دکه شده است صاحب‌خانه چون بجای قهوه خانه این بازی در خانه‌ها اجرا می‌شده است.

ترنا بازی که در بوشهر به "شاه انداز" تغییر نام یافته، یا این بازی تقلیدی از ترنابازی است، به این صورت اجرا می‌شد که بجای قاب، قوطی کبریتی در اختیار بازیکنان قرار می‌گرفت و آن ها به نوبت آن‌را روی زمین می‌‌انداختند. اگر قوطی سرپا می‌ایستاد، یعنی روی بلندترین ارتفاع، آن بازیگر شاه می‌شد و دیگری که کبریت را به پهلو انداخته بود وزیر و نقری که کبریت‌اش به رو افتاده بود صاحب‌خانه و کسی که قوطی‌اش به پشت افتاده بود دزد.

شاه حکم می‌کرد و نوع مجازات را تعیین می‌کرد، وزیر دستور اجرای حکم می‌داد صاحب‌خانه اجرا می‌کرد و دزد را مجازات می‌کرد که نوع مجازات هم متفاوت بود؛ از سبیل مالک گرفته تا سواری دادن یا خریدن شیرینی و غیره.

حماقت و بقا یا هوشمندی و فنا؟

2011-03-03T20:13:00.000+03:30

گفتم که این روزها بجای نوشتن، کارم بیشتر خواندن است. از مطالب جالبی که خواندم، یکی هم مطلب زیر است نوشته‌ی دکتر علی‌رضا مجیدی در وبلاگ یک پزشک. شما هم بخوانید:

حماقت، هوشمندانه‌ترین راه بقا

مجله Ecology Letters مقاله جالبی منتشر کرده است که مضمونش شاید برای خیلی‌ از ما، دور از ذهن باشد.

شاید کپی کردن رفتار و کردار والدین، از نظر خیلی‌ها، کار خردمندانه‌ای نباشد ولی از منظر تکاملی، این کار دقیقاً بهترین راهبرد برای بقاست!

این مطلب متناقض، توسط پژوهشگران دانشگاه انگلیسی Exeter and Bristol عنوان شده است. جانداران از نظر امکان بقا، همواره دو راه پیش روی دارند: کپی کردن کارهای والدینشان یا اتخاذ راهبردهای جدید متناسب با اطلاعات پیرامونشان.

جالب است که در بعضی از شرایط ابتکار و ایجاد تغییر متناسب با دگرگونی‌های محیط زیست، شانس بقای کمتری به یک جاندار در مقایسه با جاندار دیگری می‌دهد که همان افعال و نحوه تعامل پیشینیان خود را پیشه می‌کند.

به صورت متناقضی جاندارانی که باهوش‌ترند و به تغییرات جزئی محیطی با تغییر راهبردهای خود، پاسخ می‌دهند، مرتکب اشتباهات بیشتری می‌شوند، مکانیسم پایه انتخاب طبیعی در این موارد به کار می‌افتد و بدون گذشت، باعث حذف این موجودات می‌شود.

ما این پدیده را در طبیعت به کرات می‌بینیم. مثلاً لاک‌پشت‌ها وقتی بالغ می‌شوند و می‌خواهند تخم‌گذاری کنند، همیشه به ساحلی که در آن متولد شده‌اند برمی‌گردند. شاید به نظر ما این کار احمقانه به نظر آید، اما چرا باید لاک‌پشت‌ها خطر تخم‌گذاری در یک ساحل که قبلا آزمایش نشده است را به تن هموار کنند؟

این مقاله جالب آدم را تحریک می‌کند که همین موضوع را به عالم جامعه‌شناسی هم توسعه بدهد. آیا جوامع یا اشخاصی که محافظه‌کارتر هستند، همواره شانس بقای بیشتری ندارند و آیا باهوش‌ترهایی که درصدد تغییر و ابتکار برمی‌آیند، شانس بقای خود را کاهش نمی‌دهند؟

خلاصه مقاله را از اینجا خواندم ولی دسترسی به مقاله کامل نداشتم. احیانا اگر کسی دسترسی دارد، برایم ایمیل کند.

پی‌نوشت خودم- خواننده خودش می‌خواند و می‌داند و هر توضیحی توهین به فهم خواننده است، فقط یک جمله از مقاله را در این‌جا تکرار می‌کنم: "آیا جوامع یا اشخاصی که محافظه‌کارتر هستند، همواره شانس بقای بیشتری ندارند و آیا باهوش‌ترهایی که درصدد تغییر و ابتکار برمی‌آیند، شانس بقای خود را کاهش نمی‌دهند؟"

ممکن است به اشتباه، تصوَر یا حمل بر این معنا بشود که با هر تغییری مخالفم، در حالی که پژوهشگران و نویسنده‌ی مقاله هم این نظر را نداشته‌اند؛ چه بخواهیم و جه نخواهیم این اتفاق خواهد افتاد. هر دست‌آوردی هزینه‌ئی دارد. اگر ماژلان، کریستف کلمب، نیوتن، گالیله و دیگرانی مانند آن‌ها پیش‌قدم نمی‌شدند، تغییری در زندگی ما حاصل نمی‌شد. آن‌ها هم خطرات را پذیرفتند و راهی بر خلاف نظر کلی محافظه‌کاران و پیشینیان رفتند.

در ضمن به یاد بیاوریم؛ آن‌‌ها که، نسبت به دیگرانی که کاری انجام نمی‌دهند، بیشتر کار می‌کنند، و خطر را می‌پذیرند، بشتر هم اشتباه می‌کند. انسان خطاکار است ولی این دلیل نمی‌شود که کاری انجام ندهد. خطا و تجربه، اشتباهات را جبران می‌کند.

گذشته، حال، آینده - 2

2011-03-02T18:23:00.001+03:30

قبلاً، مطلبی با همین عنوان نوشته بودم و گرچه نمی‌دانم در کدام وبلاگ گذاشته بودمش، احتیاطاً یک عدد 2 پشت عنوان بالا اضافه کردم. از طرفی چون هم حوصله و هم امکانات دیگر مثل دسترسی سریع به وبلاگ و اینترنت و غیره! کم دارم، این مطلب را کپی می‌کنم و بجای نوشتن مطلب تازه، در وبلاگ‌های دیگرم هم می‌گذارم. در آینده هم همین کار را خواهم کرد.

مدتی است نمی‌نویسم. امروز دوباره شروع کردم. این هم دلیل دارد. شاید با فرصتی! که پیش آمد، انتظار می‌رفت بیشتر بنویسم ولی نشد و ننوشتم. غیر از اینترنت و امکانات سرویس دهنده، به دلایلی سرعت خودم هم گرفته شد. در واقع از اوَل هم سرعتی در بین نبود، بدتر شد. مختصر این‌که:

حدود چهار ماه پیش، برادر عزیز پاسداری، با موتوری وحشتناک با سرعتی وحشتناک‌تر، در حالی که دنبال کسب حلال! بود، روی خط عابر پیاده، پای مرا که دنبال کسب و کاری نبودم، و از عیادت یک دوست بدحال برمی‌گشتم، در چهار نقطه شکست و مرا خانه نشین کرد. اشاره‌ام به کسب و کار دلیل خاصی دارد ولی فعلاً وارد چزئیات نمی‌شوم.

درد شبانه روزی و عدم امکان تحرَک زیاد، حوصله‌ئی برای نوشتن برایم باقی نگذاشت. بعلاوه، عدم حضور در مجالس و اجتماعات، امکان به روز شدن! را از من گرفت و رو آوردم به مطالعه و سرفروبردن در کتاب‌ها و گذشته‌ی خود و دیگران! چیزی که نوشتن درباره‌ی آن‌ها دیگر مشتری ندارد.

فکر می‌کردم حالا که امکان نوشتن از جریانات روز و مطالب مورد پسند دوستان نیست، دست کم با فرصتی که برای مطالعه هست، از گذشته بنویسم، چون در بعضی موارد مشابهت‌هائی وجود دارد و برای ما که حافظه تاریخی به درد بخوری نداریم، شاید با رجوع به حافظه کتبی بشود پی به بعضی دردها و واقعیت‌ها برد و چشم و گوش را بیشتر باز کرد.

یادداشت‌هائی نوشته بودم ولی قبل از نشر آن‌ها، این چند روز اخیر، با دیدن چند قبض تلفن و آب و برق و بخصوص گاز، حسابی آپ‌دیت شدم! و از گذشته بیرون آمدم.

در وبلاگ‌های دیگر و خصوصاً بعضی منابع خبری، حرف‌هائی از قول مردم در باره‌ی قبوض جدید زده شده و هرکسی نگرانی خود را بنحوی بیان کرده و از کلاهی که سرش رفته نالیده است ولی شنیدن کی بود مانند دیدن! در واقع "از هر زبان که می‌شنوی نا مکرر است"

برای من که تنها درآمدم حقوق ثابتی حدود پانصدهزارتومان در ماه است، دیدن قبوض یک دوره‌ی کوتاه کمتر از دوماه، با مبالغ ناقابلی جمعاً معادل صدو پنجاه هزار تومان، قابل قبول نیست. هرچند گفته‌اند "حرفش را هم نزنید و اعتراض نکنید،" یارانه نه تنها اگر پرداخت هم بشود، جواب‌گوی این قبوض نیست، بل‌که تفاوت قیمت نان و گوشت و لبتیات و ویزیت دکتر و دارو... هم نمی‌شود از آن محل تأمین کرد. شاید من عقل معاش نداشته باشم، با یک حساب سرانگشتی، عقلای قوم چگونه این کمبودها، نابرابری‌ها و بی‌عدالتی‌ها را توجیه می کنند؟ فعلاً از نوشتن در باره‌ی گذشته منصرف شده‌ام. ببینم با حال چه می‌توانم بکنم. تا آینده هم خدا کریم است! فقط یک نکته بگویم تا حساب دستتان بیاید: دستمزد پزشک جراح و بیمارستان (دو شب) برای عمل جراحی پا، بیش از سه میلیون و نیم تومان، پول دارو و لوازم، بیش از یک میلیون تومان و اگر نیاز به عمل دیگری برای ترمیم نقص عضو باشد، بیش از این‌ها هزینه لازم است. شما بودید حوصله‌ی نوشتن داشتید؟ راهش کدام است؟ ننویسم؟ راه نرویم؟ نخوریم؟... یا اصلاً زندگی نکنیم؟!

رؤیاهای یک مسافر خسته

2011-01-27T09:59:00.000+03:30

یک شب

دیدم به خواب

در آسمان شهر تو

پرواز می‌کنم.

خواب است یا خیال،

در خواب هم، هوس شیراز می‌کنم!

در خواب، آرزوی رهائی زخواب،

وقتی که تشنه‌ای یا در خطر!

حکایتی است.

ای کاش جای هرچه هست،

یا وهم یا سراب

بر بستر لب خشک ام

قدری تماس مِهر تو بود و کمی شراب!

ای‌کاش کاشکی نبود!

و یک‌روز صبح

از کوه پیر و خشک و ترک‌خورده‌ی دنا

از انتهای کوه‌سار بمو

سر می‌زد از افق، خورشید

وز سیم خاردار، زخمی نبود کوه،

از بوته‌‌‌ها کسی خار، جای غنچه نمی‌چید.

و...

آزاد بود خانه

و جای سیاهی آهن و سیمان،

سبز بود و سفید و سرخ

و یکی می‌آمد از جائی؛ همین حوالی دل

مثل خودم، مثل تو، مثل ما

و، در هوای شاد بهاری

از عشق، خیمه‌ی رنگین

بر می‌فراشت

و، هر تپه‌ بر سر خود

جای سیاهی شب ما، خورشید داشت.

و...

ای کاش

اطراف باغ و کوچه و پرچین‌ِ باورم

هر بیل‌دستِ مقسّم

بر می‌گرفت از مسیر، از جوی

خاشاک و سنگ

وز ارتفاع عادلانه‌ی هر سنگ‌ خشک

بی ترس شحنه و داور

می داد آب به باغچه و حوض!

یکسان، روان، وسیع، برابر!

و...

ای کاش دست کشاورز

آماده می نمود زمین

با کرت‌های برابر ...

و دست نسیم بر درخت

می ریخت گرده،

تا رویش گل‌ها و میوه‌ها

و شاخه‌های خرمالو

دیوار خانه را، بپوشاند

و دست‌های جن و پری

دیوار باغ و خانه‌ی ما را نلرزاند

و...

در دشت زندگی

کَپَر بود و مشک آب؛ ملموس و واقعی

امَا،

لبریز از طراوت بودن

وز خوشه‌های سرخ شکفتن،

دشت هزار قصه

هر صبح، جای مرگ،

با رویش گل و غوغای کودکان،

پر می‌شد از شقایق و از مرد و زین و برگ

و...

با هر طنین ساز و دهل

با پنج‌ضربی و دستار سرخ و سبز

رقص شلیته‌های پرازچین

خوش‌رنگ، خوش صدا، موزون

پر می شد از حیات و هیاهو

دشت و چمن،

بی ترس قتل و چپاول،

تفنگ و باج،

مردان به سر کلاه دوگوش

هم‌رنگ شن، زمخت ولی با شکوهِ تاج

و...

جای هرچه سیاهی

دست پر از طلای زنان قبیله،

جاجیم و گبه و گهواره،

شعر و شروه و لالائی

در سایه‌سار چادر و بستر

در چشمِ طفلِ سراپا امید

می‌ریخت خواب

وز مهر، وقت بازرسیدن زکوچ،

بر می‌گرفت خستگی، از پای خسته، آب

ع.آرام

غروب گاهی در نیمه های زمستان

2011-01-27T03:42:00.001+03:30

خواب ديدم، خواب ديدم ، خواب را

ابر را و پرده ی سيماب را

خواب ديدم در بلندايی کبود

خانه ات در اوج ِ اوج ِ اوج بود

خواب ديدم پا به پای يک صدا

می روم از بام ها تا بام ها

در بلور آن صدا گم می شدم

محو از چشمان مردم می شدم

روشنی را در وجودم ريشه بود

تکيه گاهم شانه ی انديشه بود

زير پايم خانه دستان ساز شد

مارپيچ ِ پلکان ، آواز شد

صحنه ی ايوان ز خود رفت ، ای شگفت

صحن مهتابی مرا در خود گرفت ...

خواب ديدم آرزوی مُرده را

چهره ی آن شهر باران خورده را ...

خواب ديدم در ميان اشک و دود

آرزوهايم به هم تابيده بود

من نمی دانم چه بود و چون رسيد؟

چون مرا تا باوری ديگر کشيد؟

من نمی دانم چه بود آن شعبده

در من ِ ديوانه ی غربت زده؟

ای تو آن شکل صدای دور دست

من نمی دانم چه در روحم نشست؟

پيرايه یغمائی

خانه دائی جان ناپلئون تخریب می شود

2011-01-16T06:55:00.002+03:30

باغ امین‌السلطان یا اتحادیه بزرگترین باغ باقی‌مانده از لاله‌زار تاریخی گرچه خود به خود یکی از آثار فرهنگی معاصر ایران بشمار می آید و حفظ و نگهداری آن توسط سازمان میراث فرهنگی کشور ضروری است؛ اما این باغ و خانه تنها باغی ست که برای بیشتر مردم ایران، بویژه دوستداران سریال تلویزیونی دایی جان ناپلئون چنان آشناست که جای جای آن، و در آن خاطره پندارین دایی جان و خانواده اش را به یاد می آورند.

در سال‌های آغازین دهه پنجاه خورشیدی ، ناصر تقوایی کارگردان نام آشنای سینمای ایران سرگرم ساختن سریالی بر اساس رمان دایی جان ناپلئون ، نوشته ایرج پزشک زاد بود.

او به دنبال لوکیشنی می‌گشت که مناسب فیلمبرداری سریال باشد. مدیر تولید سریال، باغ و خانه اتحادیه را به او معرفی کرد. تقوایی پسندید و حدود سه ماه صرف مرمّت عمارت‌های باغ شد. بیرونی، اندرونی، خانه اربابی، حوضخانه و دیگر بخش‌های خانه هر کدام جایگاه بخشی از نقش آفرینی‌ها شدند و مرده ریگ امین السلطان و ملک ورثه اتحادیه را برای همیشه پشت قباله دایی جان ناپلئون انداختند.

از آن پس تا سال ۱۳۸۳ این خانه در سکوت و تنهایی فرو رفت تا این که سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، آن را در فهرست آثار ملی قرار داد و مذاکره با خانواده اتحادیه برای خرید خانه را آغاز کرد. امّا در میانه راه بودجه سازمان ته کشید و این خانه به حال خود رها شد.

یکی از کارشناسان شهری گفت: "این خانه یكی از باارزش‌ترین مجموعه‌های تاریخی تهران است كه به صورت اعجاب آوری باقی مانده است." به گفته وی خانه‌های قدیمی تهران بیشتر به شكل مجموعه بوده است و خانه – باغ اتحادیه یكی از این خانه‌ها به شمار می‌رود كه شامل پنج خانه تاریخی است كه در یك محدوده هشت تا ده هزارمتری بین لاله زار و فردوسی قرار دارد.

این خانه باغ كه به منظور جاودانگی در میراث ملّی توسط سازمان میراث فرهنگی و گردشگری استان تهران در فهرست آثار ملّی جای گرفت، در طول زمان صدر اعظمی میرزا احمد خان اتابك، قبله‌گاه مراجعان بسیار بوده و خاطره‌های فراوانی از شخصیت‌های انقلابی و سیاسی دارد. بسیاری از بزرگان سیاسی ایران این خانه را پناهگاه خود دانسته و ملاقات‌های سرنوشت‌ساز تاریخ معاصر ایران در آن برگزار شده است.

ناصرالدین شاه قاجار نیز بسیار به این خانه رفت و آمد كرده و ملاقات‌های حساسی از نظر سیاسی- اقتصادی در این عمارت داشته است.

این خانه-باغ پس از كشته شدن "میرزا علی اصغر خان اتابك" به "رحیم اتحادیه" فروخته شد.

http://www.voanews.com/persian/news/daee-khane-05-01-2010-112981944.htm

یلدا

2010-12-21T20:56:00.000+03:30

نثار شب

فریاد عشق و عاشقی, پنهان و پیدا می زنم

و ین پرچم خوش رنگ را، بالا و بالا می زنم

با آن همه گل در وطن, نوروز برپا می شود

جشن هزاران ساله را پیوند فردا می زنم

محنت نمی ماند دگر، اندوه خواهد شد به سر

خشکی و سرما می رود، دل را به دریا می زنم

دی می رود، با سردی اش، با اخم و با نا مردی اش

با خنچه ها با میوه ها، حلقه به درها می زنم

صد سیب رخ و عطرگین، در دامن او می زنم

با دانه های سرخ دل، شوقی به دل ها می زنم

سودی ندارد عاشقی، جز لذّت دیدار وی

چون وصل او حاصل شود، آتش به سودا می زنم

فصل هزاران ساله را یک شب تحمل می کنم

در صبح یلدا شام را، پس گردنی ها می زنم!

چند سال مانده؟

2010-12-15T13:34:00.001+03:30

ببخشید. خوابم برده بود.

تا بیدار شدن اصحاب کهف، چند سال مانده؟

سه نقطه

2010-12-07T15:09:00.002+03:30

مدتی است چیزی ننوشته‌ام، خواستم به ننوشتن‌ام ادامه بدهم ولی یکی از همین شیاطین درونی (که ظاهراً یکی از وظایف او، دو بهم زنی است) وسوسه‌ام کرد بنویسم.

تو ولایت ما سابق اصطلاحی بود که به بعضی‌ها می‌گفتند "پرکَسِ بی کَس" شاید شما هم طور دیگرش شنیده باشید؛ افرادی هستند که ظاهراً کس و کار زیاد دارند ولی همیشه تنها هستند و کارشان لنگ است، ربطی به افزایش جمعیت و گرفتاری‌های مختلف زندگی امروزه هم ندارد، این مثل از قدیم بوده مال حالا نیست...

خوب، که چی؟... تو نخ این اصطلاح نرفته بودم تا این‌که حادثه‌ی تصادف و شکستن پا و بستری شدن پیش آمد و معلوم نیست تا کی ادامه دارد. تجربه اخیر نکاتی را برای من روشن کرد. ممکن است بگوئید آدم بدی بوده ام. دوستان که خیلی تعریف می کنند، شاید همین هم! ...

روزهای اوّل بد نبود و تک و تعارف و ... کم کم فاصله‌ی نقطه‌ها زیادتر شد و هرکسی رفت سراغ کار خودش. البته توقّعی هم نبود که کسی تمام یا قسمتی از وقت‌اش را صرف من کند...همه گرفتارند. بحث این‌جا نیست، اشاره‌ام به قول و قرارها و ...ضمن توضیح متوجه خواهید شد. خیلی‌ها قول‌هائی دادند و بعد لابد فکر کردند این بابا که اینهمه دوست و قوم و خویش دارد کارش لنگ نمی‌ماند، بالاخره یکی مشکل‌اش را حل می‌کند و کارش زمین نمی‌ماند. به همین دلیل، هرکسی به امید این‌که دیگری انجام می‌دهد هیج کاری انجام نداد و علی ماند و حوضش!

یکی قرار بود برود از کلانتری... بپرسد چرا گزارش تصادف تهیه نمی‌کنند، چون گفته بودند صحنه را نباید بهم زد، یعنی مصدوم را تا آمدن پلیس باید روی زمین گذاشت تا تبدیل به جسد بشود. وسیله‌ی نقلیه هم سرجایش، همانطور روی خط عابر پیاده بود تا زمان انتقال به کلانتری و ساعت‌ها کسی نیامد بیند. کسی هم پی‌گیری نکرد...یکی قرار بود برود پزشکی قانونی بپرسد چرا در بیمارستان یا منزل از مصدوم معاینه بعمل نیامده کسی پی گیری نکرد...یکی قرار بود از پاسگاه یا دادسرا بپرسد چرا کسی از شاکی تحقیق نمی‌کند...انجام نشد...یکی قرار بود برود بیمه کسی نرفت...یکی قرار بود بیاید خانه پیش من بماند تا عیال برود کسی را بیاورد خون برای آزمایش بگیرد و پاسمان عوض کند... انجام نشد یعنی دوّمی انجام شد ولی عیال آموزش کوتاه مدّت دید! و ما دوتائی ماندیم بلاتکلیف...طلبکار مردم که نیستیم...ولی کاش قول نداده بودند. برای این که فکر نکنید فقط نکات منفی را عرض می کنم موارد مثبت و لطف دوستان را هم می گویم:

یکی تلفنی گفت وقتی می خواهی بروی دستشوئی، از لگن‌هائی که شبیه صندلی است استفاده کن. گفتم ممنون! لگن را خریده بودیم ولی چون سازنده با وجود پول زیادی که گرفت، حساب تعادل و سبک و سنگینی و بلند و کوتاهی اش را نکرده بودند، دوبار خوردم زمین و گذاشتمش کنار.

یکی از خارج زنگ زد و گفت؛ وقتی می‌خواهی به راست یا چپ بخوابی، اول بنشین بعد بپیچ! گفتم ممنون! دستوری که داده بود برای زن‌های حامله بود! یکی گفت وقتی می‌خواهی بنشینی، متکای کافی پشت سرت و یکی هم زیر پای‌ات بگذار! گفتم ممنون. یکی قول داد برای کوتاه کردن موی سرم بیاید فراموش کرد! یکی گفت از اینترنت برای مطالعه، کتاب داون لود کن! گفتم با این سرعت و مشکل نشستن برایم امکان ندارد. یکی هم گفت برای این‌که زخم بستر نگیری از فلان کرم استفاده کن. گفتم ممنون. دکتر قبلاً پماد داده بود. خلاصه درست و حسابی متوجّه معنی اصطلاح "پرکسِ بی‌کس" شدم. شما هم شدید؟

گاه‌شمار سنگی 2500-3000 ساله ایرانی

2010-11-28T20:03:00.000+03:30

بنايی با معماری‌ خاصی در "نقش رستم" شيراز وجود دارد كه از زمان حمله‌ی اعراب به ايران به اشتباه، نام "كعبه‌ زرتشت" به آن دادند چون كاربرد واقعی آن را نمی‌دانستند. اعراب {که خود ابتدا بت پرست بودند،} فكر می‌‌‌‌‌‌كردند هر دينی بايد برای خود "بُت‌كده" يا عبادت‌گاهی... داشته باشد.

كعبه زرتشت

برديوار داخل اين ساختمان لغت "کعبه" حکّاکی شده است. در کتاب‌‌های زرتشتی آمده است که حضرت زرتشت "زاراتشترا" در اين محل، نيايش می‌کرده است. اعراب، لغت کعبه را از پارسی پهلوی گرفتند. همان‌طور که در زمان داريوش کبير به كشور "عمان" امروزی "مکه" مي‌گفتند؛ بنابراين كلمه‌ی مكه نيز فارسی است.

{دربعضی از دوره های تاریخی، سرزمین‌هائی چون عمان، یمن، عربستان، مصر، سودان... و حاشیه‌ی جنوبی خلیج فارس... و قسمت‌هائی از روسیه و ترکیه تا بعضی کشورهای کنار دریای سیاه مثل "پونت"، قسمتی از ایران بوده است.برای اطلاع بیشتر، به کتبی چون "کشتیرانی ایرانیان از آغاز تا قرن 17 میلادی،" نوشته‌ی پروفسور هادی حسن و "آئینه‌ی سکندری،" نوشته‌ی میرزا آقاخان کرمانی، وغیره مراجعه فرمائید}

در محاسبه‌ی روز نوروز در کتب زرتشتی نوشته شده است که زرتشت در اين رصدخانه، محل شروع نوروز را محاسبه کرد. نوروز در روز اوّل فروردين از محلی شروع می‌‌شود که اوّلين اشعه‌ی آفتاب در آنجا بتابد. بر اساس برآورد گاهنامه زرتشت، هر 700 سال يک‌بار نوروز از ايران شروع می‌‌شود. آخرين‌باری که نوروز از ايران شروع شد، 300 سال پيش بود. در سال 1387، نوروز از پاريس و بروکسل و در سال 1388 ار تورنتو و نيويورک شروع شد. سال آينده هم نوروز از محلی بين آلاسکا و هاوايی شروع خواهد شد.

از زمان حمله اعراب به ايران تا به امروز، يعنی قرن بيست و يكم ميلادی، كاربرد اين بنا كشف نشده بود. خوشبختانه پژوهشگر ايرانی "رضا مرادی غياث‌آبادی" كه تحقيقات فراوانی در زمينه‌ی ايران باستان دارد، نتيجه كشف خود را در كتابی به نام "نظام گاه‌شماری در چارطاقی‌‌های ايران" توسط "انتشارات نويد شيراز" به چاپ رسانده و راز اين بنا را آشکاركرده است.

تا امروز گمان می‌کردند اين بنا، محل نگهداری كتاب اوستا و اسناد حكومتی يا محل گنجينه دربار و يا آتشكده و معبد بوده است. اما غياث‌آبادی با تحقيقات خود ثابت كرد اين بنا با مقايسه با تمامی بناهای گاه‌شماری (تقويم) آفتابی در سرتاسر جهان، پيشرفته‌ترين و دقيق‌ترين بنای گاه‌شماری آفتابی جهان است. در حالی كه تا قبل از اين بنا هم "چارطاقيی‌ها"ئی در نقاط مختلف ايران احداث شده بودند و همين وظيفه را با شيوه‌‌ئی بسيار ساده امّا دقيق و حرفه‌‌ئی بر عهده داشتند.

تمامی بناهای گاه‌شماری آفتابی در جهان فقط می‌‌توانند روزهای خاصّی از سال (مانند روزهای سرفصل) را مشخص كنند و حتّا با سال خورشيدی هم تنظيم نيستند. اما اين بنا با دقت و علمی كه در تدوین آن اجرا شده، قادر است بسياری از جزئيات روزهای مختلف سال و ماه‌ها را مشخّص كند. زرتشتيان با استفاده از اين بنا می‌‌توانستند بسياری از مناسبت‌ها و جشن‌های سال را روز به روز دنبال كنند و از زمان دقيق آن‌ها آگاه شوند.

بسياری از بناهای چارطاقی در سطح كشور (به تصوّر آتشكده) يا به طور كامل تخريب شده و يا تغيير كاربری داده شده‌اند. ولی خوشبختانه تعدادی هم مانند چارطاقی "نياسر" و چارطاقی"تفرش"، سالم و برای ما و نسل‌های بعدی باقی مانده‌اند.

نکته‌ی تأسف‌بار این است که گرچه تقریباً بنای "كعبه زرتشت" سالم باقی مانده ولی به ثبت ميراث جهاني سازمان ملل نرسيده است! حتی سازمان ميراث فرهنگی هم اين بنا را همراه بناهای عجايب هفتگانه جديد (كه برج ايفل هم يكی از كانديداها بود) پيشنهاد نداد! و پس از كشف راز اين بنا هم هيچ‌گونه عکس العمل مناسبی بوجود نیامد!

اين بنا، يك گاه‌شمار تمام سنگی ثابت در جهان است كه نشان می‌دهد بايد سازندگان آن از بسياری از نكات علمی جغرافيايی، نجومی، سال كبيسه، انحراف كره زمين نسبت به مدار خورشيد، تفاوت قطب مغناطيسی با قطب جغرافيايی، مسير گردش زمين به دور خورشيد و غیره را در 2500 تا 3000 سال پيش، در دوران حكومت هخامنشيان آگاه می‌‌بودند، حال آن‌كه خيلی ازاین مسائل را (مانند كروی بودن زمين و گردش زمين به دور خورشيد) را در چهارصد سال اخير در اروپا كشف و غربی‌ها به نام خودشان ثبت كردند!

وظیفه‌ی ماست که گذشته‌ی ایران را به جهانیان بشناسانیم.

بعنوان یک جنبش میهنی مثبت، این آگاهی را به همه انتقال دهید و از طرق مناسب پیشنهاد نمائید تا نسبت به ثبت اين اثر بزرگ تاريخی كشورمان در سازمان ملل اقدام گردد.

موتور بجای شتر

2010-11-21T22:29:00.002+03:30

با تشکر و پوزش از دوستان، نمی‌توانم بنویسم چون قلم‌درد دارم! درد ما همیشه درد قلم است و این بار قلم پا. کاش تنها همین درد قلم بود، خیلی چیزهای ضروری عملاً بلوکه هستند و قدغن، مثل راه رفتن قانونی در خط‌کشی عابر پیاده، و غیره...! ولی چیزهای غیر ضروری و ضررآفرین، آزاد بل‌که مورد تشویق، چون از تجلّیات مدرنیته و پیشرفت حساب می‌شوند.

کارخانه‌ها بجای ادبیات و فرهنگ، موتور تولید می‌کنند و موتورسوارهای بی‌درد و بی‌قانون در همه جا یکّه‌تازی. تا کی ادامه یابد این بازی. خلق از علاج درمانده‌است، فقط اگر خدا کند چاره‌سازی. می‌گویند در بعضی شهرها مثل بهبهان مرسوم است که از خانواده‌ی داماد اوّلین چیزی که می‌پرسند اینست که: آقاداماد به سلامتی موتور که دارند؟
پی نوشت: امروز شنیدم که مسئولین پاسگاه، با این که دستور دادیار دادسرا برای رسیدگی و تشکیل پرونده موجود است، کروکی هم تهیه شده و موتورسوار مقصر است، پزشکی قانونی هم اظهار نظر کرده و فعلاً چهارماه استراحت نوشته اند، فرموده اند ما نمی توانیم گزارش تصادف بنویسیم چون مصدوم تا آمدن مأمور، نباید صحنه را ترک می کرده! یعنی بهتر بود بماند و بمیرد تا کی مأمور تشریف فرما بشود! فکر می کنم دستور قانونی هم باشد که پس از تصادف، اولین اقدام باید رساندن مصدوم به درمانگاه باشد... شما غیر از این فکر می کنید؟

از دینار رومی تا ریال پرتغالی!

2010-10-30T20:08:00.001+03:30

واحد "تومان" از کجا آمده؟!

واحد پول ايران در گذشته‌های دور "دينار" بوده. دينار، واحد قديمی پول روم و بعد امپراتوری روم شرقی بود و "ديناريوس" خوانده می‌شد. يک ديناريوس روم شرقی برابر با يک سکّه نقره بود که وزن‌اش در مواقع مختلف فرق می‌کرد. اين واحد پول، بعد از فتح روم شرقی به دست مسلمانان، به عنوان نام واحد پول انتخاب و تبديل شد به ديناری که امروزه هم در کشورهای عربی از آن استفاده می‌شود. حکومت‌های ايرانی هم از دينار استفاده می‌کردند. به تدريج، در نتيجه‌ی تورم و بی‌ارزش شدن پول، احتياج به واحدهای پولی بزرگ‌تر پیدا شد. اين واحدها همه بر مبنای دينار بنا شده بودند.

اولين واحد پول دیناری، سکه صد دينار (صنار) بود که توسط سلطان محمود غزنوی ضرب شد و "محمودی" ناميده می‌شد... شاهان سامانی ماورالنهر، سکّه‌های نقره پنجاه ديناری ضرب کردند که "شاهی" ناميده می‌شد. يک شاهی، نصف يک محمودی بود. تا مدّت‌ها، سکه‌های نقره مورد استفاده، شاهی و محمودی بودند. واحدهای ديگری مثل "قران" (هزاردينار) و تومان (ده هزاردينار،) فقط واحد محاسبه بودند و عملا" هيچ سکه‌ئی به نام قران يا تومان ضرب نمی‌شد. کلمه تومان از لفظ مغولی به معنی ده هزار است. نمونه‌اش را در مناصبی مثل "تومان باشی" یا "امیرتومان" می شود ديد: (فرمانده ده هزار نفر).

در دوره‌ی صفویه، شاه عباس شروع به ضرب سکه‌ئی کرد به ارزش 200 دينار يا دو محمودی. اين سکه به "عباسی" معروف شد و مورد استفاده قرار گرفت. در همين زمان، به علت رابطه‌ی پرتغال با ایران، سکه‌های پرتغالی در ايران رايج شد. اين سکه‌ها "رئال" نام داشتند (که هنوز هم واحد پول بعضی از مستعمرات سابق پرتغال، مثل برزيل است.) اين واحد پول، بر مبنای وزن، مطابق 1175 دينار گرفته شد و در ايران به اين ترتیب محاسبه می‌شد.

سکه‌ی رئال پرتغال در ايران به عنوان ريال رواج پيدا کرد. بر این اساس، به این ترتیب دولت ايران دست به ضرب سکه‌های "ريال" زد که برای مبالغ بالا به کار می‌رفت. در اواخر قرن هجدهم ميلادی، نادرشاه افشار هم سکه‌ئی به ارزش 500 دينار ضرب کرد که به اسم خودش "نادری" خوانده می‌شد، امّا خيلی زود در فرهنگ عامه به جای لفظ نادری، استفاده از "ده شاهی" رواج پیدا کرد. (شاهی= پنجاه دينار؛ 500 دينار= ده شاهی)

در طول سلطنت قاجار، سکه‌های مورد استفاده در ايران، شاهی، صنار، عباسی، و ده شاهی بودند، و در اواخر دوره قاجار، سکه‌های هزار ديناری و دوهزار ديناری هم ضرب شدند (يک قرانی و "دوزاری".) در ابتدای سلطنت پهلوی برای یک‌دست شدن واحد پول ایران، سکه‌های ريال بجای 1175 دينار به مبلغ 1000 دينار (مطابق قران) کاهش داده شدند و واحد پول "ریال"نام گرفت. در همان دوران پهلوی هم بعد از تورم‌های اقتصادی مختلف و رواج پول کاغذی، اسکناس‌های پنج ريالی و ده ريالی (يک تومانی) چاپ شدند.

تومان به عنوان واژه‌ای كه امروز كاربردی بيشتر از ريال، واحد پول رسمی، دارد، از واژه‌ی تركی به معنای ده‌هزار وارد زبان فارسی شده است. تومان تا پيش از سال1310 واحد پولی معادل 10000 دينار بوده است. پيش از آن ،‌ حدّفاصل سال‌های 1798 تا 1825 ميلادی تومان واحدی معادل 8 ريال بوده‌ است ، كه هر ريال خود معادل 1250 دينار ‌بوده. در اين دوران يك قران واحدی برابر 1000 دينار يا يك دهم تومان بود. اما پس از سال‌ 1932 ميلادی، (1310 هجری شمسی) هر تومان با 10 ريال برابر شد و از آن پس "تومان،" عملا واحد پول غير رسمی در زندگی روزمرّه ايرانيان شد.

تحقیق و جمع آوری : "میلاد محتشمی"

با تشکّر از خانم لی‌لی کْردوانی

جشن آبان‌گان

2010-10-28T11:42:00.001+03:30

جشن آبان‌گان بر ایرانیان مبارک

آبان‌گان جشنى است ملى و سنتى كه روز دهم از ماه آبان برگزار مى شود. در فلسفه پيدايش اين جشن داستانى اسطوره‌اى نقل مى‌كنند كه مانند ديگر اساطير كهن به تاريخ دور ايرانيان بازمى‌گردد. درباره پيدايش جشن آبان‌گان روايت است كه در پى جنگ هاى طولانى بين ايران و توران، افراسياب تورانى دستور داد تا كاريزها و نهرها را ويران كنند.

پس از پايان جنگ، پسر طهماسب كه "زو" نام داشت، دستور داد تا كاريزها و نهرها را لايروبى كنند و پس از لايروبى آب در كاريزها روان گرديد. ايرانيان آمدن آب را جشن گرفتند و همين جشن بود كه به عنوان پاس‌داشت فرشته نگاهبان آب‌هاى بى‌آلايش در تاريخ ماندگار شد... در روايت ديگرى آمده است كه پس از هشت سال خشكسالى در ماه آبان، باران آغاز به باريدن كرد و از آن زمان جشن آبان‌گان پديد آمد.

زرتشتيان در اين روز همانند ساير جشن ها به آدريان‌ها (آتش‌كده ها) مى روند و پس از آن براى گرامي‌داشت مقام فرشته آب‌ها- ناهيد- به كنار جوى ها و نهرها و قنات ها رفته و با خواندن اوستاى آبزور (بخشى از اوستا كه به آب و آبان تعلق دارد) كه توسط موبد خوانده مى‌شود، اهورا مزدا را ستايش كرده و درخواست فراوانى آب و نگهدارى آن را كرده و پس از آن به شادى مى‌پردازند.

October 2010

2010-10-21T23:50:00.000+03:30

An interesting fact about OCTOBER 2010:

This October has 5 Fridays, 5 Saturdays and 5 Sundays, all in one month. It happens once in 823 years. These are money bags. Pass them to 8 good people and money will appear in 4 days. Based on Chinese Fengshui, whoever stops this will experience none. Thanks!

Maryam

مائده ها (سورچرانی)

2010-10-13T15:48:00.000+03:30

"مائده‌‌ها"

تو را به بزم زندگی می‌‌خوانند، ناخواسته

به سفره‌‌های پر از مائده‌، آراسته

زیر آسمانی بی‌‌ستاره

تنها، بی‌‌چاره

خنیاگران و لولیان سرمت

آفتابه لگن ده دست

و میزبانان آماده به یک اشاره

من بمیرم تو بمیری هم نداره

فضا پر از بوی "داشتن" و آرزوی "شدن"

و تنها می‌ مانی، طبق رسمی کهن

فصل فصلِ سورچرانی

بخور که عقب نمانی!

انگشت ‌ها و دامان ‌‌ات تمیز، شکم خالی

با جیب خالی و پز عالی

در مانده و سرگردانی

نه می‌‌‌بینی نه می‌دانی

به ارتفاع آسمان سقوط می‌كنی

به حضیض زمین هبوط می‌‌کنی

صخره‌‌های دروغ لغزنده‌

پا و دست ات لرزنده

آویزان می‌‌مانی؛ معلّق، خسته

درهای زمین و آسمان بسته

و تو از خویشتن شرمنده

از این دنده به آن دنده

هدایای پر و پیمان به جیب ‌ها سرازیر

و تو مغبون، افسرده، دلگیر ‌

برای سودهای نابرده

و آش ناخورده

هیچ را هم گران می‌‌فروشند

دلال‌های مرگ در خروش‌‌اند

چیزی برای تو باقی نمانده

هرکسی رسیده تا ته چپانده

خورجین تو پر از دُرهای ناسفته

نه کسی شنیده نه گفته

شعر زندگی ناتمام

و خواهی رفت ناکام!

ابیاتی از سر دلتنگی

2010-10-10T23:35:00.000+03:30

تنم داغ بر و دوش تو دارد

دو دستم میلِ آغوش تو دارد

هزاران حرف مانده در دهانم

لبانم حسرت گوش تو دارد

به چشمم تیر مژگانت نشسته

به راهت دیدگانم گشت خسته

گذشتی از کنارم بی تفاوت

به قلبم جای پایت نقش بسته

گذر کردی به وبلاگم زمانی

ندارم غیر ای میل‌ات نشانی

نمی دانم در این آشفته بازار

به من دل می دهی یا می ستانی؟

یادم باشد

2010-10-10T20:51:00.001+03:30

یادم باشد که: او که زیر سایه‌ی دیگری راه می‌رود، خودش سایه‌ای ندارد.

یادم باشد که: هرروز باید تمرین کنم، دل کندن از زندگی را.

یادم باشد که:در حرکت، همیشه افق‌های تازه هست.

یادم باشد که: دست به کاری نزنم که نتوانم آنرا برای دیگران تعریف کنم.

یادم باشد که: آن‌ها که دوستشان می‌دارم می‌توانند دوستم نداشته باشند.

یادم باشد که: حرف‌ کهنه از دل‌ کهنه برمی‌آید، باید دلی نو بخرم.

یادم باشد که: فرار، راه به دخمه‌‌ئی می‌برد برای پنهان شدن نه آزادی.

یادم باشد که: باورهایم شاید دروغ باشند.

یادم باشد که: لبخندم را توى آیینه جا نگذارم.

یادم باشد که: لزومی ندارد همان‌قدر که تو برای من عزیزی، من هم برای تو عزیز باشم.

یادم باشد که: محبّتی که به دیگری می‌کنم، ارضای نیاز به نمایش‌گذاشتن مهر خودم نباشد.

یادم باشد که: اندک است تنهایی من در مقایسه با تنهایی خورشید.

یادم باشد که: دلخوشی‌ها هیچ‌کدام ماندگار نیستند.

یادم باشد که: هوشیاری یعنی زیستن با لحظه‌ها.

یادم باشد که: من تنها نیستم، ما یک جمعیتیم که تنهائیم.

یادم باشد که: برای پاسخ دادن به احمق، باید احمق بود!

یادم باشد که: لازم است گاهی با خودم روراست‌تر از این باشم که هستم.

یادم باشد که: سهم هیچ‌کس را هیچ‌کجا نگذاشته‌اند، هرکسی سهم خود را می‌آفریند.

یادم باشد که: هنگامی که از دست‌دادن عادت می‌شود، به دست آوردن هم دیگر آرزو نیست.

یادم باشد که: پیش‌ترها چیزهایی برایم مهم بودند که حالا دیگر مهم نیستند.

یادم باشد که: نیازمند کمک‌اند آن‌ها که منتظر کمکشان نشسته‌ایم.

یادم باشد که: من "از این به بعد" هستم، نه "تا به حال".

یادم باشد که: هرگز به تمامی نا امید نمی‌شوم اگر تمام امیدم را به چیزی نبسته باشم.

یادم باشد که: گاهی مجبورم برای راحت کردن خیال دیگران خودم را خوشحال نشان بدهم.

یادم باشد که: خوبی آن‌چه که ندارم اینست که نگران از دست دادن‌اش نخواهم بود.

یادم باشد که: با یک نگاه هم ممکن است بشکنند دل‌های نازک‌.

یادم باشد که: بجز خاطره‌، هیچ نمی‌ماند.

یادم باشد که: کار رهگذر عبور است، گاهی بر می‌گردد، گاهی نه.

یادم باشد که: در هر یقینی می‌توان شک کرد و این تکاپوی خرد است.

یادم باشد که:همیشه چند قدم آخر است که سخت‌ترین قسمت راه است.

یادم باشد که: به جستجوى راه باشم، نه همراه.

با تشکّر از؛ الهه نظری مطلق

بگذار عادت کنند به داد زدن

2010-10-04T15:10:00.002+03:30

مصاحبه با ابراهیم گلستان

Posted: 03 Oct 2010 03:01 AM PDT

بهمن بیگی [محمد] در آخرهای اسفندماه 1348 یک هفته من را برد به محل‌های این چادرهای دبستانی. این از گرم کننده‌ترین و شادی آورترین یادبودهای سال‌های گذشته من است. از بیابانی به بیابان دیگر می‌رفتیم و چادرهای دبستان‌ها را با آن ردیف کفش و ملکی‌های بچه‌ها که جلو چادرها به صف گذاشته شده بودند. این آموزشگاه‌ها را که پر بود از زیبائی و جوانی و چشم‌های درخشان و آماده زندگی بهتر را می‌دیدیم. بچه‌ها در همه این آموزشگاه وقتی درس را جواب می‌دادند با فریاد جواب می‌دادند. آخرش گفتم چرا این‌ها را نمی‌گویی که داد نزنند. گفت بگذار بزنند. گفتم گوش‌هاشان کر می‌شود. گفت نمی‌شود. گفتم عادت می‌کنند که هر چه را بگویند در هرجا که بگویند با داد بگویند. گفت بگذار بگویند، بگذار عادت کنند به داد زدن. گفتم مرض داری؟ گفت غرض دارم. قصدم همین است که به داد زدن عادت کنند. گفتم آخر چرا؟ گفت برای ارا، برای این که فردا که بزرگ شوند جلو خان دست به سینه نایستند، سربلند بایستند، حرفشان را با فریاد بزنند. گفتم مگر خُلی؟ کو خان دیگر؟ رفت، تمام شد. گفت کجایش را دیده‌ای؟ شاید برگشت، شاید تمام نشده باشد، شاید یک قالتاق دیگری، نه حتما در لباس و مقام خان، بلکه با قالتاقی بیاید و بخواهد تو سر این‌ها بزند. این ها دست کم آنوقت از روی عادتشان داد خواهند زد، هراس نخواهند داشت، ترسشان با دادزدنشان کمتر می‌شود. توسری خوردنی بودنشان با همین عادت کمتر می‌شود. فهمیدی؟ یادت رفته که توی فیلمت آن زن به بچه کوچک می گوید "داد بزن! تا بزرگ نشدی ترسو بشی داد بزن! داد بزن جونم. داد بزن." حالا من هم به این‌ها گفته ام داد بزنید. چه می‌فرمائید؟

پی‌نوشت: قبلن‌ها در همین محل اعلام کردم که نه که معلم خوبی نباشم و اصلن خودم را معلم نمی‌دانم؛ از قِبَلِ نگهداری بچه‌ها برای چند ساعت در روز، مواجب می‌گیرم که قاتق نان فرزند و عیال کنم. پس خرده نگیرید که اگر خیلی بلدی از این حرف‌ها، چرا خود کمتر عمل می کنی؟! معلم من نیستم، محمد بهمن بیگی است، صمد بهرنگی (بدون توجه به عقیده اش) است... خلاصه من نیستم و این اصلن نه شعار است و نه تعارف و نه از آن حرف‌ها!

نقل از وبلاگ فیدوس

http://sn122w.snt122.mail.live.com/default.aspx?wa=wsignin1.0

خود نقطه گذاری

2010-10-01T21:32:00.001+03:30

روی گذشته‌ها همه خواهم کشید خط

هر شعر و قصّه نوشتم، غلط غلط !

زین پس بجای شعر و غزل نقطه می‌نهم

یک نقطه پیش، یکی پس، یکی وسط !

...کمی

2010-10-01T11:48:00.001+03:30

کمی نیرو مانده

برای کوره راه های نا شناخته

کمی خاطره؛

برای کتاب‌ های نانوشته

کمی دوست؛

برای تقسیم حسرت‌ها

و کمی شب

برای رسیدن به انتها

قناعت و صبر

2010-09-21T21:04:00.001+04:30

گاندی: "دردِ من تنهائی نیست، بل‌که مرگِ ملَتی است که؛ گدائی را قناعت، بی‌عرضگی را صبر، و این حماقت‌ها را حکمت خداوند می‌نامد."

اوّل و آخر

2010-09-14T11:50:00.003+04:30

آب گذشته از سرم، از همه جا بی خبرم

در گذر از سرم که من، در گذرم، در گذرم

باد اگر وزان شود، آه منِ است و سوز دل

سیل اگر سفر کند، اشک شود به بسترم

آتش دل فسرده شد، مهر ز خانه برده شد

دود به آسمان رود، از جگرم، از جگرم

شراب عشق و دوستی، ریخت ز ساغرم، کنون

خون دل است لب به لب، به ساغرم به ساغرم

جان ندهم به دیگری، دل ندهم به دلبری

توئی مراد جان و دل، تو دلبرم تو دلبرم

"بی همگان بسر شود، بی تو بسر نمی شود"

جز تو که مأمن منی، روی به کس نمی‌برم

کوی تو سر زمین من، نام تو بهترینِ من

اولِ من تو بوده‌ای، باش تو یار آخرم

نکاتی پیرامون "داستان دو دوستی"

2010-08-23T07:39:00.000+04:30

یادداشت‌های خصوصی خودم برای خودم

بعد از کش و قوس‌ رفتن‌های بسیار در پیچ و خم‌های کوچه‌پس‌کوچه‌های وب و اینترنت، و بودن‌ها و نبودن‌های بی‌اختیار و با اختیار، روزی که به فکر راه انداختن این وبلاگ افتادم، قصدم تدارک جائی بود تا یادداشت‌های خصوصی خودم را بگذارم و گاهی به آن‌ها سر بزنم. این امکانات در گوگل و جاهای دیگر هم بعنوان یک بایگانی خصوصی وجود دارد ولی من این نوعش را پسندیده‌ام! به همین دلیل هم بود که تا مدّت‌ها این را عمومی نکردم و کیف می‌کردم در این گوشه‌ی دنج و کاملاً شخصی؛ مثل بچه‌ئی که بدون مزاحمت دیگران و غرولند‌های بزرگ‌ترها بستنی‌اش را لیس می‌زند و عینِ خیالش هم نیست که لباس یا صورت خودش را خراب می‌کند!

بعد نمی‌دانم چه شد که به سرم زد و نوشته‌هایم را به اشتراک گذاشتم و شد این‌که هست. هیچ تبلیغی هم نمی‌کنم، مشتری زیادی هم ندارم کسی هم آمد، قدمش برچشم نیامد هم راه خودم را می‌روم و بستنی‌ام را لیس می‌زنم! هرچه هم می‌نویسم، پیش‌نویس‌هائی خصوصی و پرسش‌هائی است که از خودم دارم.

این‌جا با صدای بلند فکر می‌کنم و اگر شما هم شنیدید باکی نیست، حضورتان را پذیرا هستم و بالاتر از آن، اگر خود را در خط فکری من یا خدای ناخواسته! مخالف آن می‌بنید، و حرفی برای گفتن دارید، به‌گوشم! فقط گفته باشم که این نوشته‌ها بدرد کسی نمی‌خورند! شما شاید بهترش را بدانید، برای خودم می‌نویسم و پای اشتباهاتش هم ایستاده‌ام چون از پسِ خودم بر می‌آیم ولی ادعا نمی‌کنم که بتوانم از پسِ شما هم بر بیایم! اگر لطف کردید و چیزی بعنوان کامنت یا نظر نوشتید، شاکر خواهم بود، شاید به درد من و دیگران هم بخورد، البته خوب‌هایش را منعکس کرده و بدهایش را هم پاک می‌کنم. در یک محیط خصوصی کارِ خصوصی و غیر متعارف هم می‌شود کرد، مثل بستنی خوردن در حضور دیگران!

ادامه‌ی چهار بخش قبلی تحت عنوان حجاب

میگوئل سرانو در سال 1971 در سانتیاگو پایتخت شیلی در یک خانواده‌ی قدیمی و اشرافی اسپانیائی به دنیا آمد. از جوانی به اساطیر و قصص کهن شیلی – بقول خودش، آن گوشه‌ی اسرار آمیز از جهان – شیفته بود. گوشه و کنار مملکت خود را کاوید و برای یافتن ریشه‌های حقیقی این اساطیر به هند رفت. در آن‌جا ده سال در مقام سفیر کبیر شیلی زیست و با نهرو، دالائی لاما، و خانم گاندی دوستی داشت. سپس سفیر کبیر شیلی در یوگسلاوی، رومانی، بلغارستان و استرالیا بود.

او از آغاز جوانی در شیلی به یوگا دل باخت و زیر نظر استادی شیلیائی در آن رشته مشغول شد. امّا بطوری که خود می‌نویسد راه او کاملاً از راه دیگران متفاوت بود. او مدّعی است که در مقام نویسندگی با نویسندگان آمریکای لاتین وابستگی ندارد بل‌که در مسیر نویسندگان مکتب رمانتیسم و سمبولیسم آلمانی مشی می‌کند. آثار او که در اصل به اسپانیائی نوشته شده به انگلیسی و آلمانی و برخی دیگر از زبان‌های غربی ترجمه شده است. برخی از این آثار که به انگلیسی ترجمه شده‌اند عبارتند از؛ ملاقات‌های ملکه‌ی سبا (با مقدّمه‌ی یونگ)، مار فردوس، اسرار، گل غائی، ال الا، کتاب عشق جادوئی، نوس. کتاب رستاخیز، داستان دو دوستی: هرمان هسه و کارل گوستاو یونگ، یعنی کتاب مورد بحث که بطور مختصر اشاراتی به آن در این‌جا شده است.

پرسش‌هائی که در ابتدا پیش می‌آیند این‌هاست: چرا سرانو برای یافتن ریشه‌های اساطیر شیلی به هند رفت؟ آیا ریشه‌ی همه‌ی مسائل اساطیری یا ابهام آمیز و رازگونه (بگوئیم ماوراءالطبیعه) به هند ختم می‌شوند یا از آن‌جا سرچشمه می‌گیرند؟ آیا ارتباطی بین طرز تفکّر هندی و شیلیائی (فرضاً) وجود دارد؟ یا بین هند و همه‌ی نقاط دنیا؟ و یا این طرز فکر از هند (یا از شرق) شروع و به جاهای دیگر رفته؟ و یا بدون ارتباط با یکدیگر، طرز فکر شرقی (یا انواع مشابهی از این طرز فکر) در نقاط دیگر بطور جداگانه پیدا شده و تشخّص و جلوه‌های جداگانه‌ئی یافته‌اند؟

یک مورد مشخص که بیشتر در این کتاب و سایر آثار یونگ و هسه به آن برخورد می‌کنیم، مربوط به "دایره‌ی هرمسی" یا عضویت یونگ و هسه و طرفدارانشان در یک مجمع فکری یا نگرش خاصّ است. اصلاً دایره‌ی هرمسی چیست؟ آن‌طور که در پانویس کتاب آمده، Hermetic Circle یعنی دایره‌ی منسوب به هرمس (ادریس) که علوم رمزی از قبیل جادو و کیمیا منسوب به اوست و از این رو این عبارت را به دایره‌ی جادو نیز می‌توان ترجمه کرد.

باز بر می‌گردیم به پرسش‌هائی از نوع قبل: می‌دانیم که حافظ شیرازی کمتر به مسافرت می‌رفته یا می‌گویند اصلاً از مسافرت روگردان بوده. خیلی جالب است که بدانیم در کتبی که به دستش می‌رسیده و مطالعه می‌کرده و یا در صحبت‌های او با متفکّرین و یا مسافرینی که از نقاط دیگر دنیا می‌آمده‌اند، یا متفکّرین و فلاسفه‌ی ایرانی، در آن زمان به تعبیری از "دایره‌ی هرمسی" و "دایره‌ی قسمت" بر ‌خورده و آیا با اطلاع از چنین تصوری (درمورد دایره هرمسی) سروده: "جام می و خون دل هریک به کسی دادند/ در دایره‌ی قسمت اوضاع چنین باشد، یا این دو مقوله‌های جداگانه‌ئی هستند؟ و اگر جداگانه‌اند چرا اینقدر بهم شباهت دارند؟ البته نه از نظر دایره بودن! بل‌که ارتباط این دو دایره با سرنوشت و کنایات و رمز و رازهائی که در آن‌ها وجود دارند.

شاید از طریق کتب و مسافرین و نقل قول‌های شفاهی و باصطلاح سینه به سینه و نظایر آن بتوان گفت که گسترش عقایدی چون "ظهور" یا "قیام" یا رستاخیز Resurrection قابل توجیه است ولی آیا می‌توان "ارتباط" را دلیل وجود این عقاید مشابه در نقاطی دور از هم در دنیا دانست؟ و اصلاً ارتباطی از هر نوع بین آن‌ها وجود داشته؟ و یا هریک جداگانه پیدا شده‌اند؟ نقاشی‌های روی دیواره‌ی غارها در نقاط مختلف دنیا و رقص‌ها و حرکات سمبولیک برای شفای بیماران یا ایجاد آرامش (یا تحریک به جنگ و غیره) و انواع هنرها و بخصوص پیدایش زبان و گفتار و نوشتار و شعر... در نقاطی که هیچ‌نوع ارتباطی با هم نداشته‌اند چگونه اتفاق افتاده است؟ ارتباط این مقوله‌ها با بحث "ناخودآگاه جمعی یونگ" به چه شکلی است؟ منظور ناخودآگاه جمعی، در یک قبیله‌است؟ یک منطقه است؟ یک قاره است؟ و یا کلّ دنیا؟ همه‌ی مردم دنیا در این ناخودآگاه جمعی مشارکت دارند یا ناخودآگاه جمعیِ هرجمع! متفاوت است؟ آیا بروز این پدیده‌ها (اگر در انزوا صورت گرفته) بخاطر آن نبوده که همه، انسان هستند و همه‌ی انسان‌ها پتانسیل‌ها و "داده‌ها"ی جسمی و فکری مشابهی دارند؟ در ضمن، تا یادم نرفته بگویم که من "گونه" و نژاد انسان را گونه‌ئی مجزا و مخصوص می‌دانم و نظریه‌ی داروین را اصلاً قبول ندارم. انسان انسان است میمون نیست همانطور که اسب اسب است و مرغ مرغ است و میمون میمون است.

آیا منظور سعدی از "بنی آدم اعضای یک پیکرند..." وحدت جسمانی کل انسان‌های دنیاست؟... و افکارشان؟ و سوابق تاریخی و خودآگاهی‌ها و ناخودآگاهی‌هایشان؟ و منظور مولانا در شعر معروف "بشنو از نی..." آیا "جدائی‌ها" بطور مشترک از یک ریشه و تبار است یا منظور ریشه و تبارهای جداگانه است؟ و فرضاً انسان‌های آفریقائی و اروپائی و آسیائی و غیره هرکدام جداگانه از اصلشان جدا افتاده‌اند یا اصل همه یکی بوده و...؟

آیا این همان چیزی نیست که یونگ و هسه به آن "صورت مثالی" یا "صور یا صورت‌های مثالی" می‌گویند؟ آیا "صور مثالی" نمونه‌ها‌ی کامل هر چیزی هستند؟ مثلاً صورت مثالی یک انسان یعنی یک انسان کامل؟... منظور از "مُثُل اعلا" چیست؟ صورت‌های مثالی سفید و سیاه و حقیقت سفید پوست و رنگین پوست، یا ثروتمند و ندار، و زورمند و ناتوان، و سوار و پیاده در کجا و در چیست؟ آیا یک انسان ثروتمند یک انسان کامل‌تر است و صورت مثالی او با دیگران فرق دارد؟ یا تفاوت در چیزهای دیگر است؟ و تفاوت یا شباهت صورت مثالی یونگ و "مُثلِ افلاتونی" در کجاست؟ همه‌ی این‌ها البته پاسخ‌هائی دارند. الزاماً منظورم رسیدن به پاسخی در این‌جا نیست. حتا ممکن است پرسش‌ها را هم درست مطرح نکرده باشم. کسی را هم بخاطر درست نپرسیدن نباید آزار داد.

وقتی کسی مورد ظلم و تبعیض و بی‌عدالتی قرار می‌گیرد، ظلم و بی‌عدالتی را حس می‌کند، و مایل است این ظلم برداشته شود، هرچند نداند اعتراض‌اش را چگونه مطرح کند یا به کجا و چه جوری شکایت کند و جملاتش را چگونه بگوید یا بنویسد. این، افراد عالم هستند که باید تعبیر درستی پیدا کنند و مورد را با آن تطبیق دهند. اوّل که نباید ظلمی در جامعه (فرضاً تبعیض بین سفید و سیاه یا دارا و ندار،) باشد و اگر بطور غیر متعارف باشد دیگرانی که ادعای رهبری جامعه دارند باید راه حل رفع ظلم را پیدا کنند (ونه بر ظلم بیافزیند.) اگر بال مرغی شکسته باشد باید منتظر باشیم شکایت کند تا به کمک او برویم؟

این هم یکنوع از تفاوت فکر عامیانه با فکر علمی است. می‌شود پرسش را بطور غیر علمی هم مطرح کرد، آنطور که هرکسی پیش خودش فکر می‌کند. همه هم که عالم نیستند. منظورم از طرح پرسش‌ها اینست که درباره‌ی آن‌ها فکر کنیم و عادت کنیم از خودمان بپرسیم این یعنی چه و آن یعنی چه؟ پرسیدن و شک کردن حق هرکسی است چه آسیائی و چه اروپائی. از این نظر لازم نیست پرسش‌ها الزاماً عالمانه باشند چون کسی که پرسش عالمانه مطرح می‌کند خودش هم احتمالاً پاسخش را می‌داند، پس کسی که پاسخ را نمی‌داند ایرادی ندارد که پرسش غیر عالمانه هم مطرح کند، زیرا از ماهیّت چیزی که می‌خواهد در باره‌ی آن بداند چندان با خبر نیست.

بر خلاف سعدی و حافظ و مولانا...، در قسمت‌های قبل نظر خانم دکتر یاکوبی را دیدیم که معتقد به یکی بودن صورت‌های مثالی سفید و سیاه نبود. هرچند تعبیر خاصی از صورت مثالی و مغایر با نظر یونگ دارد و تعارف‌گونه بیان می‌کند که: صورت مثالی چیزی شبیه به ساختمان روان یا یک محرک است که در همه جای جهان یک جور است (و معلوم نیست که از کجا منشاء گرفته است،) ولی در واقع، جهان او محدود است. جهان او و حتّا جهان یونگ و هسه در مواردی فقط جهان مسحیت است... از نظر دکتر یاکوبی و هم‌فکران او، ظاهراً انسان یعنی انسان سفید! بقیه چیزهائی هستند در حد یک میمون در حال تکامل و کمی نزدیک به انسان! وقتی می‌گوید: "از یک طرف با خود و از طرف دیگر با بربریت مواجه هستید،" خود یعنی نژاد سفید اروپائی و بربریت یعنی مردم آسیا و آفریقا! این‌ها تعاریف درستی از صورت‌های مثالی نبودند که گفتم، (صورت‌های مثالی تنها مربوط به انسان نمی‌شوند، اشیاء و مفاهیم را نیز در بر می‌گیرند.) باید بیشتر به مسئله نزدیک شد. فکر می‌کردم راجع به مسائل مهمی مثل صور مثالی نمی‌شود طنز نوشت ولی نوشتم و شد! در واقع طنز‌های تلخ دیگران را بازگو کردم.

در پانویس دیگر به خروج دجال بعد از هزارسال از ظهور مسیح صحبت می‌شود. هر چند نمی‌دانیم دجّالی بعد از هزار سال خروج کرده یا نه، ولی این تفکّر دجّالی و "ظهور" و قیام و Resurrection و تفکرات مشابه (دست کم برای من) مشخص نیست که بصورت موازی بوده و یا متوالی و یکی بعد از دیگری. تفاوت تفکّر شرقی و غربی، هرچند در بسیاری از جنبه‌های روان‌شناسی، اجتماعی، فلسفی و دینی مغایرت‌هائی دارند ولی در هرحال در بین انسان‌ها "ذاتاً" (و بطور یکسان، گوئی از یک ریشه‌اند،) وجود داشته و دارند! منظور اینست که جنبه‌های انسانی (آن‌چه که روی زمین اتفاق افتاده! و بعد روحانی شده،) یا اگر روحانی بوده و (از جای دیگر آمده!) و بعد انسانی شده، پیوسته دغدغه‌ی اصلی انسان‌ها در تمام نقاطِ پیوسته و نا پیوسته‌ی کره‌ی خاکی بوده و تعابیر و اختلافات و مشابهات آن‌ها نیز در بسیاری از زمینه‌ها (در بین خودشان یا بین خودشان و بقیه) با هم شباهت‌هائی دارند. یعنی هم اختلافاتشان مشابه است و هم مشابهاتشان مختلف. تصور من اینست که بعضی‌ها سماجت دارند و تلاش می‌کنند تا همین "تصورات" را هم (به دلایل و انگزه‌های خاصی؛ فرضاً شخصی و طمع‌ورزانه،) بطور مصنوعی از هم جدا کنند؛ تصوراتی که بیشتر باید گفت در زبان یا در مکان با هم تفاوت دارند، و نه در "انسان" بودن. ادامه دارد

حجاب - قسمت چهارم

2010-08-20T12:05:00.003+04:30

دلیل این‌که بر خلاف مسیر طبیعی کتاب، که سرانو پیش گرفته و ابتدا از هسه می‌گوید، ولی من بیشتر به یونگ پرداختم، (و بیشتر به دلایل شخصی بود،) برخوردن به این‌نکته هم بود که برای دست‌یابی به یک شناخت نسبی از هسه (که سال‌ها پیش از این بعضی از کتاب‌هایش را خوانده بودم،) باید ابتدا چیزهای دیگری هم مطالعه می‌کردم از جمله "آی چینگ" (I Ching). {کتابی که در حدود سه هزار سال پیش در چین نوشته شده است و با آن تفأل می‌کنند.}

سرانو از هسه می‌پرسد: "آیا فکر می‌کنید که حکمت آسیا می‌تواند مفید باشد؟" هسه پاسخ می‌دهد: "من از حکمت چینی بیش از "اوپانیشادها" و یا "ودانتا" ملهم بوده‌ام. "آی چینگ" می‌تواند زندگی را تغییر دهد. {Upanishads مجموعه‌ی رسالات مذهبی و فلسفی کتب اربعه‌ی ودا که کتاب مقدس هندوان است... در قرن 11 هجری بنام سرِ اکبر بوسیله‌ی محمد داراشکوه از سانسکریت به فارسی ترجمه شده است.} {Vedenta یکی از مکاتب فلسفی هند مبتنی بر وداها... که معتقد به ارتباط جهان و روح انسان به روح اعلی است. ودانتا در لغت بمعنی پایان ودا است و از این رو به اوپانیشادها که قسمت آخر ودا را تشکیل می‌دهد نیز ودانتا می‌گویند.} شاید دوباره برگشتم. در عین حال، از خود سرانو و نوشته‌هایش هم چیزی نگفته‌ام. سخن از اندیشمندانی چون یونگ، هسه و سرانو، البته نیاز به فرصت کافی و داشتن مطالعه‌ی عمیق دارد. هرچند سرانو در این‌جا نقش مصاحبه‌گر و مفسر افکار یونگ و هسه را بازی می‌کند، ولی در واقع نویسنده‌ی کتاب مورد بحث خودِ سرانو است و مطالعه‌ی نوشته‌های وی که بعضی به فارسی ترجمه‌شده‌اند، کمک بزرگی خواهد بود. در عین حال وقتی صحبت از متفکّرینی چون کریشنا مورتی و سروپالی رادها کریشنان و غیره می‌شود، خود به خود دستم می‌رود طرف قفسه‌ی کتاب‌ها و جستجو و مطالعه شروع می‌شود!

فعلاً بجای اشاره به نوشته‌های دیگر سرانو، نظر اورا در باره‌ی "کتاب" این‌جا منعکس می‌کنم: "...من خود نیمی از دنیا را دور می‌زنم تا کتابی را که بنظرم برایم ضروری است پیدا کنم و اصولاً نسبت به نویسندگان معدودی که به من دید تازه‌ئی بخشیده‌اند، احساس احترام مطلقی دارم. به این علت هرگز نمی‌توانم وضع جوانان بی‌خیال امروز را که منتظرند تا کتابی به آنان داده شود و خود نه اهل پرس و جو و نه اهل ستایش‌اند، دریابم. من بدون این‌که غذایم را بخورم به دنبال تهیه‌ی کتاب راه می‌افتم و هیچ‌گاه دوست نداشته‌ام کتاب قرض کنم زیرا همواره خواسته‌ام کتاب مطلقاً مال من باشد تا بتوانم مدّت‌ها با آن زندگی کنم و همیشه بنظرم می‌رسد که کتاب‌‌ها هم مثل آدمیان سرنوشتی مخصوص به خود دارند."

نوشتن بدون مطالعه، و شعر گفتن بدون توجّه به قواعد آن و خواندن نمونه‌های اشعار بزرگان، کار بی‌هوده و وقت‌گیری است. هم وقت خودت را می‌گیری و هم دیگران. یعنی همان مثل معروف "خر خسته و خدا ناراضی" یا "هیچ‌کس از پیش خود چیزی نشد. هیچ آهن خنجر تیزی نشد."

باری، پیش از آن‌که موقتاً هسه را ترک کنم، به آخرین شعر هسه از قول سرانو اشاره می‌کنم.

"آن شب من و پسرم آخرین شعر هسه را خواندیم:"

"درخت"

شاخه‌ی شکسته و شکافته

که سال‌های سال است آویزان است

با صدای خشکی

ترانه‌اش را در باد نجوا می‌کند

بدون برگ و بار، بدون پوست

خشک و پژمرده است

خسته از زندگانی‌یی آن‌سان دراز

خسته از مرگی آن‌سان دراز

ترانه‌ی او سخت و استوار است

متکبّرانه می‌خواند

و ترس خود را نهان داشته‌است

یک تابستان بیشتر،

یک زمستان درازتر.

پی‌نوشت: بخاطر کسالت و کم حوصله‌شدن، این پست را زودتر می‌بندم. از توجه استاد عزیز آقای ابراهیم هرندی هم که غیر مستقیم سبب شدند در نوشته‌هایم بازنگری کنم! سپاسگزارم.

حجاب - قسمت سوّم

2010-08-18T05:53:00.001+04:30

سخن در پرده می‌گویم ز خود چون غنچه بیرون آی

که بیش از پنج روزی نیست حکم میر نوروزی. حافظ

قصد، بازنویسی یک کتاب یا حتّا بخش‌هائی از آن یا نقد و بررسی نیست، بل‌که می‌خواهم بعنوان شاهد، اشاراتی به نظر سه فیلسوف و نویسنده‌ی مطرح این روزگار داشته باشم. قسمت‌های بریده یا ناقص یک مطلب، نمی‌تواند کلّ مطلب را بیان کند. بهترین راه دسترسی به خود منبع است و مطالعه‌ی دقیق آن. گاهی کلمات و عبارات هم حجابی می‌شوند و ما را گمراه می‌کنند یا اگر نتوانیم برداشت درستی از نوشته داشته باشیم به انحراف کشانده می‌شویم. گفته‌شده: "کلمات نقاب‌اند!"

علت انتخاب کتاب مورد بحث این بود که با سه شخصیت متفکّر و نویسنده (در واقع دو نویسنده و یک روان‌شناس و متفکر بزرگ،) هرچند مختصر، یکجا آشنا می‌شویم. یونگ هیچ‌گاه مایل نبود افکار خود را روی کاغذ و بصورت کتاب در بیاورد تا مورد استفاده‌ی عموم قرار گیرد. در این‌جا، یعنی در "داستان دو دوستی" {"با یونگ و هسه،" برگردان دکتر سیروس شمیسا} این "میگوئل سرانو" است که با سماجت و کشاندن یونگ به چند جلسه ملاقات و مصاحبه، و در "انسان و سمبل‌هایش" نویسنده‌ یا فراهم آورنده‌ی کتاب، یعنی "جان فریمن،" به اصطلاح با منقاش یا موچین، حرف از دهان یونگ بیرون می‌کشد و بعد کتابی فراهم می‌شود که بعضی از دوستان و همکاران یونگ نیز نوشتن بخش‌هائی از کتاب را بر عهده می‌گیرند. بعضی از هنرمندان و متفکّرین، از بین صنعت‌گران، جادوگرها و کیمیاگران! حاضر نیستند به سادگی و راحتی، افکار و تجارب خود را در اختیار دیگران بگذارند. و عجیب است که نقطه‌ی مقابل آن‌ها، کسانی هستند که افکار کودکانه و بی‌مصرف خود را خودخواسته و با اصرار تبلیغ می‌کنند و به زور بخورد دیگران می‌‌دهند!

"داستان دو دوستی" حکایت چند دیدار حضوری با یونگ و هسه و چند تن دیگر است که بنحوی با آنان همکاری داشته یا در تماس بوده‌اند، و نشر نامه‌هائی که بین سرانو و یونگ رد و بدل شده، بخصوص آخرین نامه‌ی یونگ حاوی نکاتی خواندنی و جالب است که نظر او را در مورد راه حلّ مشکلات دنیا بیان می‌کند. راستی مگر دنیا مشکل دارد؟ قطعاً دارد. هرکسی هم به فراخور سواد و فهم و میزان احساس مسئولیت خود، راه حلّی ارائه می‌دهد. فهمیدن راه حل‌های بزرگان و اندیشمندان اگر به کار هم گرفته نشوند، انسان را به وجد می‌آورد و امیدوار می‌کند ولی متأسفانه کسانی هم هستند چون گروه‌های تند رو در گوشه‌کنار دنیا، که انتقام‌جویانه و کورکورانه، با تخریب، آدم‌کشی، ایجاد رعب و وحشت و غیره، کار را از آن‌چه که هست خراب‌تر هم می‌کنند، گوئی بقول معروف دنیا خانه‌ی خاله است! که این‌ها هر حرفی دلشان خواست بزنند یا هر کاری بخواهند بکنند.

من در این‌جا می‌توانم بگویم که نه از "تطابق زمانی" یونگ چیزی فهمیده‌ و نه "ناخودآگاه جمعی" او و یا تعبیرها و موشکافی‌های وی را در مورد خواب و رؤیا درست درک کرده‌ام (و فقط امیدوارم کمی بتوانم درک کنم،) و نه طرز فکر یا مسلک و مذهب خاصّی را تبلیغ یا تجویز می‌کنم، بل‌که نظرات بعضی از افراد را انعکاس می‌دهم تا شما در جریان آراء مختلف قرار بگیرید و بدانید که یک دانشمند، سیاست‌مدار، نویسنده، متفکّر یا شاعر متعهّد، تنها دغدغه‌ی خود و اطرافیان و پیروانش را ندارد، یا نباید داشته باشد، بل‌که می‌کوشد راه حلّی برای بحران‌های دنیا و کم کردن از آلام دیگران ارائه دهد و اگر بتواند راهی برای باز شدن این گره کور پیدا کند و نشان بدهد.

سال‌ها هندی‌ها (و افرادی از بعضی گروه‌ها با طرز فکری صوفیانه،) با خزیدن در گوشه‌ی عزلت، و در پیش گرفتن یک زندگی جوکیانه یا شاه‌سلطان حسینی،) کاری برای دنیای خودشان و دیگران نکردند و به فرض این‌که به "نیروانا" هم پیوستند، (که معلوم نیست پیوسته‌باشند،) تنها خودشان را نجات داده‌اند، مسیحیان و غربی‌ها هم با توپ و تانک‌ها و هواپیماهای خودشان کار مهمی که انجام ندادند هیچ، دردی هم بر دردها افزودند. دیگران هم بهمین شکل. من نه مصلح هستم و سیاستمدار نه مدعی و طلبکار، نه فضول و بی‌کار نه عقده‌ئی و بیمار! تنها کاری که یکی مثل من می‌تواند بکند نوشتن است، خواندن و ایراد گرفتن و غُر زدنش هم با شما!

نکته‌ئی که حسب معمول بعنوان حاشیه‌ئی دربین متن یادم آمد، اینست که بعضی گردن‌کلفت‌تر‌های دنیا، جهان انسان‌ها را قسمت بندی کردند به تقسیماتی مثل زن و مرد، سیاه و سفید، یا سفید پوست و رنگین پوست، شمالی و جنوبی. شرقی و غربی و برای هریک امتیازاتی یا محدودیت‌هائی قائل شدند. حتّا قوانین نوشته یا نا نوشته‌‌ی تبعیض‌آمیزی هم تدوین کردند.

پس از ملاقاتی با یونگ، آقای "سرانو" به دیدار خانم "دکتر یولانده یاکوبی" (از دوستان و همکاران نزدیک یونگ) در زوریخ می‌رود تا بخاطر کمکی که به او کرده بود تشکر کند. چیزی که در این دیدار و گفتار بین این دو شخصیت رخ می‌دهد (و برای من که از قبل هم بدون خواندن چنین نوشته‌ئی اطمینان به وجود تبعیض و تقسیم بندی‌هائی آزار دهنده و تحمیلی داشتم،) نشان می‌دهد که از سال‌‌ها پیش از آن‌که غرب به شرق، به درست یا غلط، به چشم "خرابکار"، "تروریست"، "قاتل"، "قانون‌شکن" و غیره نگاه کند، و بیش از آن‌که برج‌های دوقلوی تجارت جهانی منهدم و انسان‌هائی بی‌گناه، بی‌جهت کشته شوند و بدبینی‌ها و احساسات خشم‌آلودی علیه "غیر سفید‌ها" (منظور غیر سفیدهای اروپائی یا آمریکائی) برانگیخته شود، این تصور در فکر آنان جا افتاده بوده که غیر خود یعنی غیر سفید را بقول ناصرالدین‌شاه، داخل آدم حساب نمی‌کردند. گرچه معلوم هم نیست سفیدها در این کار کمتر مقصر بوده‌اند.

چنین مردمی که سفیدهای (بقول هیتلر، اصیل و پاک!) در باره‌شان اینگونه قضاوت می‌کنند، نباید خود را در موضع دفاعی دیده و برای حفظ همین مایملک ناچیزی هم که از دنیا برایشان باقی مانده جبهه بگیرند؟ آن‌چه در زیر می‌خوانید طرز فکر و قضاوت یک خانم تحصیل کرده و مسن و دنیا دیده در باره‌ی نژادهای غیر سفید (یا غیر اروپائی) در زمانی حدود پنجاه سال پیش است: سرانو می‌نویسد؛ "پرسیدم آیا فکر می‌کنید که می‌توان برای ناخودآگاهی، المثنائی یافت؟

یاکوبی گفت: در سطح اجتماعی، اروپا و آمریکا با هیئت مقنّنه و قوانینشان خودآگاهی عمومی هستند. قانون بین‌المللی یک شکل خودآگاهی عمومی است که ایجاد تعادل می‌کند و در عین حال بر اثر بَدَویّت مردم آسیا و افریقا از تعادل خارج می‌شود {!} از یک طرف با خود و از طرف دیگر با بربریّت مواجه هستید. خرد در صدد نظم بخشیدن به زمین و گریز از آن است، به عبارت دیگر خرد در تقلاّی خود جهت انتظام جهان، راه به جائی نمی‌برد و در نتیجه در آرزوی گریز از آن است. بدین ترتیب هواپیما رمزی از غرب است و در آن‌جا خلبان بیشتر و انسان کمتر است. و به سبب وجود دستگاه‌های خودکار، خلبان تاکنون به نوعی انسان مؤنث مبدّل شده است... {خانم یاکوبی یا می‌داند و بروی خودش نمی‌آورد و یا ملاحظه می‌کند که بگوید: دنیا مال ما سفید‌های مامانی اروپائی و آمریکائی است، و اگر می‌توانستیم بقیه را کاملاً از میان برداریم، آنگاه آدم‌های موفقی بودیم و راه به جائی می‌بردیم و این می‌شد ایجاد تعادل!! همان کاری که هیتلر و زمامدارانی مثل او می‌خواستند بکنند!}

بعد از این حاشیه، تا برسیم به نکته‌ی اصلی مورد نظرم که نامه‌ی یونگ به سرانو است، (که به علت طولانی بودن مطلب ممکن است در قسمت بعدی ارائه شود،) کمی در باره‌ی ملاقات سرانو با "آرنولد توین بی" می‌نویسم. سرانو می‌گوید: "... همان‌طور که قبلاً گفته‌ام، در آن زمان "آرنولد توین‌بی" از هند دیدار می‌کرد. انجمن روابط فرهنگی هند از او دعوت کرده ‌بود. توین بی در مجمعی که به افتخار "مولانا آزاد" تشکیل شده بود چندین سخن‌رانی ایراد کرد. {مولانا ابوالکلام آزاد(1958-1888) وزیر فرهنگ دولت نهرو و از فضلای معروف هند بود. کتاب او در باب کوروش و ذوالقرنین به فارسی ترجمه شده‌است.} او در سخن‌رانی‌های خود از ضرورت وجود یک مذهب جهانی {؟} و نیاز به آن شیوه‌ی همزیستی که همانا زندگی با صلح و صفای همه‌ی گروه‌های مذهبی جهان در کنار یکدیگر باشد. سخن راند.

مسئله‌ئی که همیشه برای "توین‌بی" جالب بوده، این است که چگونه است که از عمر بشر بر کره‌ی خاک بیش از یک میلیون سال می‌گذرد لیکن تمدّن او فقط از پنج هزار سال پیش آغاز شده است؟ او می‌خواهد دریابد که چرا تمدّن زودتر آغاز نشده و چه امری مانع آن بوده است. فرضیه‌ی یونگی "صور مثالی" و "اسطوره‌ی" جهانی در این مورد به توین بی راهی نشان داد؛ چنانکه بمن گفت: "شاید رئیس قبیله‌ئی خوابی دیده بود که او را کاملاً از پا درآورد. اسطوره یا صورت مثالی همه‌ی وجود او را تسخیر کرد و درآن وحشت یا حیرت، آن اسطوره یا صورت مثالی را به همه‌ی اجتماع انتقال داد. بدین ترتیب، مذهب برای توین بی نخستین موتور تاریخ است. در حقیقت مذهب همیشه در قالب صوری که مفهوم جهانی دارند ظهور می‌کند و در طی تاریخ تکرار می‌شود. او فکر می‌کند که علم و صنعت سرانجام ظهور مذهب جهانی را ممکن ساخته‌اند و بدین دلیل است که او به رشد و توسعه علمی تأکید دارد. نظر خود من (سرانو) این است که چون علم بر خرد تأکید شدیدی دارد لذا نتیجه‌ی معکوس می‌دهد.... به او گفتم بنظر من اکنون که شرق تکنولوژی را آغاز کرده و مشغول است تا نتایج یک تمدّن صرفاً عینی و مادّی را تجربه کند، غرب در عوض به کشف مجدّد ارزش‌های "روح" علاقمند شده است. گفتم فکر می‌‌کنم این توسعه و رشد برای نژاد سفیدی که مجبور است با گسترش نژادهای رنگین متعدّدی در سرتاسر جهان روبرو شود یک تهدید مهیب و جدّی است. تنها راه حل برای سفیدپوست، غوطه خوردن و شیرجه رفتن در زیر آب است؛ مثل شناگری که چون با موج عظیمی روبرو شود، چنین می‌کند تا از آن موج سالم بیرون بیاید. بنظر من او مجبور است سکوت کند و بگذارد تا نژاد رنگی سخن گوید. گذشته از این، سفید‌پوست، حتّا مجبور خواهد بود چیزی را برداشته عقب بنشیند تا بتواند لااقل برای آینده‌ی خود میراثی ذخیره کند. من احساس می‌کنم این تنها راه ممکن برای معامله با میلیون‌ها مردم مظلومی است که آرزوی برحقّی برای انتقام دارند. این زیر‌آبی زدن صرفاً حرکتی سیاسی یا اجتماعی نیست بل‌که اقدامی معنوی است که از طریق آن انسان سفید خواهد توانست اسطوره و افسانه‌ی خود را دوباره کشف کند. تنها با این شیوه است که نژاد سفید می‌تواند جوهر تمدّن خود را حفظ کند. مسئله‌ئی که بیش از همه ضرورت دارد، رسیدن به کمال فردی است و موفقیّت در این را بستگی به ادراک "جادو" دارد. باصطلاح علوم اجتماعی، این امر عبارت از ظهور و سر از آب درآوردن است. در غرب، طرفداران نیرومند اصالت فردیّت است که قادرند حرکت‌های پریشان و بی نظم توده‌ها را یکنواخت کنند. سپس گفتم که مسئله‌ی شرق مسئله‌ی کاملاً متفاوتی است، زیرا شرق از همه‌ی راه‌های درون‌نگری نهایت استفاده‌اش را کرده‌است؛ یوگا، مراقبه و استغراق، دیگر منجر به نتایجی نمی‌شوند؛ زیرا ناخودآگاهی عمومی شرق دیگر با آن‌ها سازگار نیست. در عوض جهان شرق دارد بسوی برون نگری می‌چرخد. سوامی‌ها و یوگی‌ها به تمرینات خود ادامه می‌دهند امّا فقط برحسب عادت و بدون اخذ نتیجه. برعکس اموری از قبیل شگفتی ناشی از عکس برداری، {منظور عکس، فیلم و امثال آن} امروزه هندوان را بیشتر به هیجان می‌آورد و نیروهای روانی قوی‌تری را در آنان بیدار می‌کند تا تجلّی جسمانی ویشنو {یکی از خدایان تثلیث هندی که محافظ هند است.} امّا در عوض در غرب روش‌های جادوی باستانی شروع شده است که سفیدپوست را ـ که تکنولوژی جوهرش را از او گرفته – مجذوب می‌کند. نیروهای روانی آزاد شده اکنون قادرند او را به حرکت درآورند و زندگی کلّی او را تغییر دهند و بدین ترتیب آونگ زمان جهتش را تغییر داده است. ادامه دارد

حجاب - قسمت دوّم

2010-08-16T17:23:00.002+04:30

بحثی را شروع کردم که بسیار وسیع است و جمع و جور کردن آن کارِ حضرت فیل! این حضرت فیل هم خودش یک بحث جداگانه‌ایست؛ آیا اشاره به اینست که با خرطومش می‌تواند چندین کیلو علف را گرد و گلوله کند و فرو بدهد؟ یا بخاطر وزن این موجود نسبتاً هوشمند است که انجام هر کار سختی را به ایشان نسبت می‌دهند؟! به هر حال کار هرکسی باشد کار بنده نیست و من بی‌تقصیرم! بگذریم.

موضوع حجاب، در یک نوشته‌ی متناسب با پستی در یک وبلاگ، آن‌هم نیمه جدّی و نیمه‌طنز، بهتر از این نمی‌توانست از آب در بیاید، از طرفی چون تا بحال (درجاهای دیگر) به این ایراد برخورد کرده بودم که نوشتن مطالب طولانی، خواننده را خسته می‌کند، و بعضی نتیجه‌گیری‌ها را باید به خواننده واگذار، و به فهم دیگران نباید بی‌احترامی کرد، نسبتاً کوتاه نوشتم. ولی همین را هم بعضی دوستان جدّی گرفتند و بنده را شرمنده کرده و یا به تصور این‌که "علی‌آباد هم دهی است" خواستند توضیح بیشتری بدهم و موضوع را بیشتر بشکافم.

بلافاصله باید عرض کنم که حجاب و پوشش از نظر شرعی این‌جا مورد نظر نیست و باید جاهای دیگر دنبال آن گشت. قصد موافقت یا مخالفت با نظرات مذهبی و اشاره به تاریخچه‌ی حجاب در اسلام و سایر ادیان و ایران هم ندارم چون مثل چیزهای دیگر در تخصّص من نیست! بروید از خودشان بـــــــــــــپرسید.

ناچارم بحث را تقسیم و هر بار به قسمتی از آن اشاره کنم؛ حجاب را مثل پدیده‌های دیگر به چندین دسته می‌شود تقسیم کرد: حجاب مادّی؛ (پارچه‌ئی، چوبی، آهنی، پلاستیکی و غیره.) حجاب معنوی؛ (گفتاری و نوشتاری؛ کلمه‌ئی و عبارتی، اخلاقی، خانوادگی، اجتماعی، چشمی، گوشی، لفظی، شطرنجی! بلاکی (مثل سه نقطه و غیره!) سیاسی و بالاخره فتوشاپی! و البته برای حجاب ادبی! گاهی نیز تقسیم بندی‌ها و سَب دیویژن‌های! دیگری وجود دارد مثل درونی و شخصی یا بیرونی که هرکدام نیز باید جداگانه به آن‌ها پرداخته شود. پس می‌بینید موضوع به همین سادگی هم نیست!

حجاب در لغت بمعنی "در پرده کردن" و "بازداشتن از درآمدن" (منتهی‌الارب) و روگیری، عفاف، حیاکردن و شرم کردن است.

مرا به عرض تمنا حجاب نگذارد

و گر خموش شوم، اضطراب نگذارد. شجاعی کاشی

اگر حجاب کنی از خدا، فرشته شوی

چنین که می‌کنی از مردمان حجاب این‌جا. صائب تبریزی

یکسو فکن دو زلفش، و ایمانت تازه گردان

کاندر حجاب کفرش ایمان تازه بینی. خاقانی

از منت دائم حجابی نیست جز بیم رقیب

کاش پنهان از رقیبان در حجابت دیدمی. سعدی

گاهی راستی و درستی را زیر حجاب پنهان می‌کنیم؛ یا از ترس یا شرمساری! اگر پدری به فرزندش بگوید کسی آمد بگو پدر خانه نیست! معنی و مفهوم آن اینست که... پدر نمی‌خواهد با واقعیت روبرو شود یا شرمسار است یا حیله‌گر! گاهی حقیقت را به غلط فدا می‌کنیم در پای دلبری که از دین و دنیا (شرافت و مردانگی) برای ما ارزش بیشتری پیدا می‌کند:

دین و دنیا حجاب همت ماست

هر دو در پای دلبر اندازیم! خاقانی

چشمه‌ی گوارای حقیقت را از دیگران پنهان و مردم را از نوشیدن آب زلال منع می‌کنیم و گاهی شاخه‌ی خشکی را که نه ثمری دارد و نه تشنگی کسی را رفع می‌کند، آشکارا در معرض دید قرار می‌دهیم:

چشمه پنهان در حجاب و بر درخت

دست دولت شاخ‌پیرا دیده‌ام. خاقانی

ذهن به خودی خود – و اگر تحت تأثیر عوامل خارجی یا افکار گوناگون و مزاحم خود فرد نباشد، عمل‌کرد روشن و راحتی دارد. همینجا هم ممکن است مورد اعتراض خوانندگان هوشمند قرار بگیرم و بگویند آیا "ذهن" جدا از مغز عمل می‌کند و اگر فرضاً مغز دچار مشکل شد ذهن هم گرفتار مشکل می‌شود و حتّا بالاتر از آن اگر روزگاری مغز از کار بیفتد، ذهن هم از بین می‌رود؟ ورود به این بحث هرچند مربوط به موضوع است ولی کار من نیست و باید متوسل به متخصصین مربوطه بشویم.

دیده‌اید که در ساعاتی از روز بخصوص صبح زود یا در پایان شب که بدن استراحت کرده، افکار ما روشن‌تر و ذهن آماده‌ی کار و بروز استعدادهای خود است. هر چه بر بیداری ما افزوده می‌شود و مغز به فعّالیت می‌افتد ذهن نیز مغشوش‌تر می‌شود تا جائی که پرده یا حجابی بوجود می‌آید و مانع ابراز آن چیزهائی می‌شود که فرضاً بصورت یک مقاله یا شعر یا طرح فنی و تصویر و غیره در نظر داشتیم روی کاغذ بیاوریم. علاوه بر این‌که گاهی عوامل درونی یا جسمیِ خود فرد مانع ایجاد می‌کنند، عوامل خارجی نیز موانع بزرگی در این راه هستند:

ناز پرورد بکرِ طبع مرا

گم مکن، با حجاب ناز فرست. خاقانی

بنا براین، طرح ما در ذهن با شفافیتِ کامل وجود دارد ولی "چیزی" مانع ابراز آن می‌شود. بعضی از مردم متأسفانه برای ازبین بردن این موانع و رسیدن به خلوص ذهن، دست به دامن عواملی مثل مواد مخدّر و غیره می‌شوند که شاید یکی دوبار نتیجه‌بخش باشد ولی طبعاً با بالا رفتن مقدار مواد که بدن نیاز بیشتری به آن احساس می‌کند، در زمان کمی، نه تنها شخص به وضع قبلی برمی‌گردد، بلکه صدمات جبران‌ناپذیری را هم متحمّل می‌شود. این روش بهیچ‌وجه پیشنهاد نمی‌شود و هرکس نیز توصیه کند قبول نکنید، بخصوص که گاهی این کاتالیزورها نتیجه‌ی عکس می‌دهند!

زآب رنگین حجاب عقل مساز

شعله‌ی ناز پیش شیر میار. خاقانی

شخصاً بارها پس از یک استراحت مناسب و قرار گرفتن در شرایط خوب و خوش! بدون مصرف هیچگونه مواد مضرّ، آمادگی سرودن شعری را در خود دیده‌ام. شعری که از ابتدا تا انتهای آن را در آنِ واحد بخاطر می‌آوردم و اگر قلم و کاغذی دراختیار داشتم می‌توانستم همه را بنویسم. لحظاتی بعد که از خواب به حال نیمه‌خواب و بعد بیداری کامل درآمده و مشکلات روزمره و کارهای روزانه را بیاد آورده‌ام، آن شعر بتدریج از ذهنم فرار کرده و از بیت اوّل تا آخر را فراموش کرده‌ام. اگر توانسته بودم آن اشعار را بازنویسی کنم، حالا یک دیوان کامل از "اشعار بدون نقاب" داشتم! یکبار و دوبار هم نبوده، این نشان می‌دهد که ذهن فقط در شرایط معینی به خلوص می‌رسد و آن‌چه که سبب ایجاد یک حجاب می‌شود، ربطی به خود ذهن ندارد و چیزی القائی و اضافی است که گاهی نیز بوسیله‌ی یک ذهن قوی، نادیده گرفته می‌شود.

شعرای بزرگ نظیر فردوسی، حافظ، سعدی... و فروغ و غیره... شاید، وسعت زمان خلوص ذهنشان بیشتر از سایرین بوده یا به نغمه‌های نا مساعد روزگار بی‌اعتناتر بوده‌ و یا تراوشات ذهنی‌شان آنقدر قوی بوده که (با وجود محدودیت‌ها و مشکلات موجود) چون سبزه و گل از میان سنگ راه به بیرون باز کرده‌اند. این خاصیّت ذهن، تنها وسیله برای نوشتن یا بروز افکار نیست، خود فکر نیز باید پختگی و غنای لازم داشته باشد تا ذهن بتواند در لحظاتی که حجاب کنار می‌رود، به کار خود بپردازد.

ابزار ما برای نوشتن (داستان، نمایش‌نامه، شعر و غیره) یکی آمادگی فکری، آگاهی، استعداد و شکوفائی ذهنی است و دیگری وجود ادوات لازم نظیر کلمات و عبارات و مهمتر از همه شجاعت ابراز آن‌چه که قصد بیان آن‌را داریم. همانطور که قبلاً اشاره کردم، اگر کلمات مناسبی انتخاب نشوند، همین کلمات حجاب خواهند شد برای بیان و فهم مطلب. درجه‌ی غلظت و رقّت کلمات بعنوان حجاب نیز تفاوت دارد. از پشت بعضی کلمات، بعلت تیرگی و کدر بودن، هیچگونه معنی و اشاره‌ئی عبور نمی‌کند. با همان کلمات که خود حجابی بحساب می‌آیند، تازه وقتی شروع به نوشتن می‌کنیم، زمان خودنمائی حجاب‌های دیگر از راه می‌رسد. این را باید جداگانه نوشت که چگونه شخص، داوطلبانه یا تحت تأثیر عوامل دیگر، از این حجاب‌ها صدمه می‌بیند یا حجاب‌ها چگونه به سراغ آدم می‌آیند. ادامه دارد

حجاب - 1

2010-08-15T21:05:00.001+04:30

میگوئل سرانو، متفکّر و نویسنده‌ی شیلیائی، در پایان کتاب معروف خود، یعنی "داستان دو دوستی" {با یونگ و هسه، برگردان دکتر سیروس شمیسا} می‌نویسد: "...می‌دانم که اگر مجبور شده‌ام که خوم را با هسه و یونگ جزو آن دایره {دایره‌ی هرمسی} بینگارم، فقط بخاطر این بوده است که می‌کوشیدم پیام آنان را بفهمم و آن چه را در این دو دیده‌ام بیان کنم. وظیفه‌ی ما فقط در قبال اشیاء نیست، متوجّه انسان هم هست و پیام باید از نسلی به نسل دیگر منتقل شود."

بحث در باره‌ی مفاهیم، اصطلاحات، اندیشه و بیان دو متفکّر معروف اروپائی یعنی هرمان هسه و کارل گوستاو یونگ هم مشکل و هم وقت‌گیر است و در این‌جا هم نمی‌گنجد. ابتدا می‌خواستم وارد این بحث بشوم امّا از یک آدم کم سوادِ کم مطالعه و بی‌اطّلاعی مثل من آیا کاری ساخته است؟ و آیا با وجود آن‌همه منابع و کتب و امکانات اینترنتی فراوان، این‌جور نوشته‌ها مورد توجّه قرار خواهند گرفت؟

بجای ورود به بحث در باره‌ی نوشته‌ی "سرانو" یعنی ملاقات با هسه و یونگ و نوشتن کتابی بنام "داستان دو دوستی" که اصل آن به زبان اسپانیائی است، (و شاید به وقت دیگری موکول شود،) فقط در باره‌ی یک عبارت، که نشانگر اندکی از تفکّرات "هرمان هسه" است، می‌پردازم: هسه می‌گوید: "کلمات نقاب‌اند!"

کلمات نقاب‌اند؛ درست است. ما برای بیان افکار خود می‌گردیم و کلماتی را که مناسب برای بیان منظورمان باشند، انتخاب می‌کنیم. اگر کلمات درست انتخاب نشوند (یا کلمات مناسب برای بیان مفهوم مورد نظر وجود نداشته باشند،) همین کلمات نقابی می‌شوند برای انتقال فکر و منظورمان. گاهی ناچاریم برای زیباتر شدن نوشته یا شعر، از کلماتی استفاده کنیم که فقط زیبا هستند (و گاهی هم زشت و اغراق‌آمیز!) آیا آنچه که ما با کلمات خود بیان کرده‌ایم واقعیت دارند؟ آیا این‌ها همان چیزی بوده‌ که در فکر ما گذشته‌؟ و آیا این‌ها کمکی به فهم و آگاهی مخاطبین ما برای رسیدن به حقیقت خواهند کرد؟

در مورد عکس، نقاشی، مجسمه، فیلم و سایر هنرها که از فکر ما ریشه می‌گیرند هم مسئله از همین قرار است. آیا با یک تابلو نقاشی، فکر خود را کاملاً و آنطور که منظور ما بوده القاء کرده‌ایم؟ عکسی را که با نورپردازی و فیلتر کردن و اضافه و کم کردن رنگ‌ها و سایه‌ها در دسترس دیگران می‌گذاریم آیا انعکاس واقعیّت است یا چیزی اضافه و کم دارد؟ در این‌موارد تا چه حد تابع "تأثیر گذاری" و تا چه میزان پایبند انتقال حققیت یا واقعیت هستیم؟

کدام درست است؟ بی حجاب یا با حجاب؟ در مورد افکار انسان‌ها چطور؟ چه چیزهائی را نباید گفت، نباید نوشت، نباید خواند، نباید فهمید...؟ و چیزی که از پسِ این حجاب‌ها بیرون می‌آید آیا واقعیّت یا حقیقت است؟ خود انسان‌ها چطور؟ رفتار ظاهری ما، گفتار ما، پوشش ما و آن‌چه که در باره‌ی ما بوسیله‌ی دیگران بیان می‌شوند، آیا حقیقت ما را نشان می‌دهند؟ گاهی این حجاب‌ها، مضاعف هم می‌شوند؛ فرضاً در موارد عادی وقتی لب و دهان ما تکان می‌خورد و کلماتی از دهانمان بیرون می‌آیند، دیگران ممکن است شک کنند که آیا ما در سلامت کامل هستیم؟ آیا یک "مونتاژ" یا دست‌کاری هنری دربین نیست؟ این حرف‌ها حرف‌های خودمان است؟ مست نیستیم؟ تحت تأثیر عواملی نبوده‌ایم؟ و غیره. حالا اگر از پشت حجاب، در حالی که حرکت لبهایمان را هم نمی‌شود تشخیص داد حرفی بزنیم آیا مصداق حجاب مضاعف نیست؟ کدام بهتر است؟ با حجاب یا بی‌حجاب؟

این از هسه، و حالا شعری هم از حافظ خودمان:

حجاب چهره‌ی جان می‌شود غبارِ تنم

خوشا دمی که از این چهره پرده بر فکنم

چگونه طوف کنم در فضای عالم قدس

چو در سراچه‌ی ترکیب تخته‌بندِ تنم؟

چنین قفس نه سزایِ چو من خوش الحانی است

روم به گلشن رضوان که مرغ آن چمنم

مرا که منظر حور است مسکن و مأوا

چرا به کوی خراباتیان بود وطنم؟

عیان نشد که؛ چرا آمدم کجا بودم؟

دریغ و درد که غافل ز کار خویشتنم

اگر زخون دلم بوی مشک می‌آید

عجب مدار که هم‌دردِ آهوی ختنم

طرازِ پیرهنِ زرکشم مبین چون شمع

که سوزهاست نهانی درون پیرهنم

بیا و هستی حافظ ز پیش او بردار

که با وجود تو، کس نشنود زمن که منم!

کمی از دنیای رمزها و رازها

2010-08-14T20:58:00.004+04:30

سرانو، یونگ، هسه (مروری بر آثار و افکار سه نویسنده و اندیشمند)

{این نوشته برای وبلاگ "هفت شهرعشق" آماده شده بود و چون آن وبلاگ به دلایلی که از اختیار و تصمیم‌گیری من خارج است، همچنان در دست تعطیل باقی‌مانده، لذا آن را با اصلاحاتی این جا نقل می‌کنم. حتَا در نظر بود که این مطلب بصورت دنباله‌دار در چند پست ارائه شود که این‌هم بستگی به حال و حوصله و وضع جسمی و روحی نویسنده و استقبال خواننده ها خواهد داست.}

دنیا آنقدر رمز و راز دارد که نه عارفان و صوفیانی چون فریدالدین عطار نیشابوری با طرح هفت‌وادی، و نه متفکرانی از دنیای قدیم با تصوّر "هفت‌دریا" ، "هفت‌آسمان" ، "هفت‌حلقه‌ی جهنم" ، "هشت ‌‌‌قسمت بهشت" و غیره توانسته‌اند به حقیقت دست‌یابند و گوشه‌یی از واقعیت جهان هستی را نشان دهند و نه "یونگ" با رازها و "سمبل‌هایش" و نظریه‌ی "فراروان‌شناسی" (یا پاراسایکولوژی) و با "ناخودآگاه عمومی"اش و نه "هسه" با رمان‌ها و اشعار فیلسوفانه‌‌اش و نه فیلسوفان شرق و غرب با توسل به تز‌های فیلسوفانه موفق شده‌اند به حقیقت کامل یا حتا به گوشه‌ی کوچکی از اسرار خلقت و حقیقت هستی دست‌یابند {و گاهی بر ابهامات نیز افزوده اند.}

بقول حافظ خودمان: "جنگ هفتاد و دو ملّت همه را عذر بنه، چون ندیدند حقیقت ره افسانه‌زدند." در عین حال شنیدن گفته‌های دیگران و درک افکار آنان در هر حال، ‌بی‌خاصیّت نیست! و به مصداق"آب دریا را اگر نتوان کشید، هم بقدر تشنگی باید چشید" بیان گوشه‌هائی از افکار بزرگان همیشه مورد علاقه‌ی بسیاری از دوست‌داران حقیقت بوده و هست. {در مورد آب دریا دراین شعر، این توضیح لازم است که برخلاف تصور عموم، دریا بمعنی متداول فعلی مورد نظر نبوده بل‌‌که همان‌طورکه در "کشتیرانی ایرانیان از دیرباز تا قرن شانزدهم میلادی" (که در وبلاگ هفت‌شهرعشق هم آمده،) به نقل از منابعی چون کتابی به همین نام نوشته‌ی "پرفسور هادی حسن" نوشته‌ام، دریا از نظر بسیاری که دریای واقعی و اقیانوس‌ها را ندیده بودند در قدیم به رودخانه اتلاق می‌شده و آب رودخانه نیز قابل شرب است!}

در این‌جا به فرازهائی از کتاب "داستان دو دوستی" که عنوان اسپانیائی آن "حلقه‌ی جادو یا "دایره‌ی هرمسی" است و به فارسی با نام "با یونگ و هسه" نوشته‌ی میگوئل سرانو، ترجمه‌ی "دکتر سیروس شمیسا" (انتشارات فردوس) منتشر شده به اختصار پرداخته می‌شود. اشاره به این مطالب فقط بمنظور آگاهی دوستان از افکار و اندیشه‌های دیگران است و به مفهوم طرفداری یا ردّ مکتب خاصّی نیست. در ضمن چون در جاهائی به مطالبی غیر عالمانه نظیر نسبت دادن آئین غنوسی یا تصوف و عرفان به شیطان‌پرستی! برخورده‌ام که شخصاً آن‌هارا ناآگاهانه و از روی تعصّبات نادرست و غیر اصولی می‌دانم، در افکار هرمان‌هسه، در بعضی کتب او که مطالعه‌کرده‌ام نیز به نکته‌یی که توجّه وی به آئین غنوسی یا Gnostics – Gnosticism – (در زبان یونانی بمعنی معرفت) بعنوان شیطان پرستی معطوف کند بر نخورده‌ام. بیش‌تر بنظر می‌رسد که توجه وی به این مذهب یا آئین، در کنار هم قرار دادن علوم الهی و علوم دنیوی (یعنی صنعت و معرفت این‌جهانی،) باشد و در آثار بعضی از متفکران پیشین نیز از کیمیاگری (علم و صنعت) بعنوان خواهر رسالت ذکری بمیان آمده؛ مثلاً این ابیات که:

"آن رسالت را اگر دانش‌وری،

یک برادر باشد و یک خواهری.

شد رسالت را برادر در جهان

آن ولایت کوست شاه کامران...

پس تورا شیطان فزون آید بکار،

دست از شیطان صنعت برمدار،"

در اشعار مظفر علی‌شاه کرمانی، شاید برای عده‌ئی این تصور و توهم غلط ایجاد کرده باشد.

در دوران اساطیری یونان باستان نیز می‌دانیم که فرضاً "پرومیتیوس" یا "پرومته" (مظهر آگاهی و امید) در مقابل خدایان ایستاد و آتش را (که نماد صنعت است) به انسان هدیه کرد و به شکنجه‌ی خدایان گرفتارشد. در آخر پرومته در میان شکنجه‌گرانی که از سوی زئوس وی را احاطه کرده‌اند فریاد می‌زند که:

"اندیشه سرچشمه‌ی بهروزی و توانائی‌است." در اسلام نیز هیچگاه صنعت و دانائی و امید به زندگی عملی شیطانی به حساب نیامده‌است. جا دارد که این بحث در جای دیگر دنبال شود.

داستان دو دوستی و خلاصه‌ئی از جریان ملاقات میگوئل سرانو با کارل گوستاو یونگ و هرمان هسه.

{از ذکر عناوینی چون پرفسور یا دکتر برای اشخاص مورد نظر که بر خلاف بعضی‌ها واقعاً صاحب این عناوین بوده‌اند! برای رعایت اختصار خودداری می‌شود. چون برای معرفی آن‌ها نیازی به چنین القابی نیست، بقول معروف؛ مشک آنست که خود بوید نه آن‌که عطار گوید.}

"میگوئل سرانو در 1971 در سانتیاگو پایتخت شیلی در یک خانواده‌ی قدیمی و اشرافی اسپانیائی ولادت یافت. از جوانی به اساطیر و قصص کهن شیلی – بقول خود، آن گوشه‌ی اسرارآمیز از جهان– شیفته بود. گوشه و کنار مملکت خودرا کاوید و برای یافتن ریشه‌های حقیقی این اساطیر به هند رفت. درآن‌جا ده سال در مقام سفیر کبیر شیلی زیست و با نهرو، دالائی لاما و خانم گاندی دوستی داشت. سپس سفیر کبیر شیلی در یوگسلاوی، رومانی، بلغارستان و استرالیا بود...

آثار او که در اصل به اسپانیائی نوشته شده، به چندین زبان ترجمه شده است. برخی ازاین آثار که به انگلیسی ترجمه شده‌اند عبارتند از: ملاقات‌های ملکه‌ی سبا (با مقدمه‌ی یونگ)، مار فردوس، اسرار، گل غائی، ال‌آلا (کتاب عشق جادوئی)، نوس (کتاب رستاخیز.) داستان دو دوستی (هرمان هسه و کارل گوستاو یونگ) یعنی کتاب مورد بحث، که عنوان اسپانیائی آن "حلقه‌ی جادو" (دایره‌ی هرمسی) است، تاکنون به زبان‌های مختلف از جمله انگلیسی، آلمانی، ایتالیائی، پرتقالی، هلندی و ژاپنی ترجمه شده‌است.

سرانو در کتاب خود ضمن شرح ملاقات وی با یونگ و هسه از افکار و آثار آنان و تأثیری که این آثار روی او باقی گذاشته‌اند، مانند "دمیان"، "سفر به شرق"، "زندگانی من"، "سیذهارتا"، "استاد لودی"، "گرگ بیابان"، "مرگ و عاشق"، "نرگس و گلدموند"...از نوشته‌ی هرمان هسه و آثار کارل‌گوستاو یونگ، که در ادامه خواهد آمد، نام می‌برد.

"دمیان در واقع یک موجود جسمانی نیست زیرا هرگز از سینکلر که راوی کتاب است جدا نیست. {هرمان هسه زمانی بااسم مستعار سینکلر آثار خودرا منتشر می‌کرد.} در حقیقت دمیان خود سینکلر است، خویشتن خویش اوست. نوعی قهرمان صورت مثالیه Archetype است که در اعماق همه‌ی ما وجود دارد... آن نفس ماهوی است که بی‌تغییر و دست‌نخورده باقی می‌ماند و نویسنده از طریق او می‌کوشد تا معارف مربوط به جوهر جادوئی وجود را ارائه کند... در پایان کتاب، دمیان به سینکلر که در یک بیمارستان صحرائی بستری‌است نزدیک می‌شود و هنگامی که اورا می‌بوسد می‌گوید: "گوش‌کن کوچولو؛ اگر روزی بمن احتیاج داشتی انتظار نداشته باش که خیلی راحت و آشکار سوار براسب یا قطار بیایم، در درون خودت بانتظار من باش..."

"هرچند زندگی از مقوله‌ی درآمیختگی نور و سایه است، امّا ما هرگز آن را چنین نمی‌پذیریم بل‌که همیشه بسوی نور و قلل مرتفع می‌رویم. از کودکی و براثر تربیت اولیه‌ی مذهبی و تحصیلات رسمی به ارزش‌هایی دست می‌یابیم که فقط مقتضی یک جهان آرمانی است. طرف سایه‌دار زندگی بالفعل مورد غفلت قرار گرفته‌است و مسیحیت غربی چیزی که بتواند این قسمت را تفسیر کند در اختیار ما قرار نمی‌دهد. بدین ترتیب جوانان غرب در سلوک با این اختلاف نور و سایه که زندگی واقعی را تشکیل می‌دهد ناتوان‌اند. آنان راهی برای اتصال واقعیّات هستی به پیش‌فرض‌های خود از مفاهیم مطلق ندارند. بنابراین حلقه‌های اتّصالی که باید زندگی را به سمبل‌های جهانی وصل کنند شکسته می‌شوند و انفصال و تلاشی پیش می‌آید.

در مشرق‌زمین و مخصوصاً در هند وضع کاماً متفاوت است. درآن‌جا یک تمدن باستانی که مبتنی بر طبیعت است جهان خدایان چندین‌سویه را پذیرفته‌است و بنابراین، شرقی می‌تواند وجود همزمان نور و سایه و خیر و شر را درک کند. {در ایران باستان یکی از اصول بنیانی تفکر، اعتقاد به ادوار سه‌گانه بوده‌است: الف – دوران سلطه‌ی اهورامزدا یا نور ب – دوران سلطه‌ی اهریمن یا ظلمت ج- دوران تسلط هردو یا گومیزشن که بمعنی آمیزش است و ما در عصر گومیزشن می‌زییم.}

درآن‌جا {در هند} از مطلق خبری نیست و اگر خدا چنین خلع سلاح شده‌است حال اهریمن نیز بدین منوال است. البته بهای چنین طرز تفکری، احترام گذاشتن مستقیم به خود طبیعت است. در نتیجه هندو خودرا کمتر از غربی منفرد می‌یابد. او فقط کمی بیش‌از یک جزء طبیعت است، یکی از عناصر روح جمعی‌است. مسئله‌یی که مسیحی غربی اکنون باید با آن رو در رو شود اینست که چگونه بدون از دست‌دادن فردیّت، همزیستی نور و سایه و خدا و اهریمن را بپذیرد. برای نیل به این مقصود باید خدائی را که پیش از مسیح مجسّم خدای مسیحیان بود و بعد از او نیز می‌تواند به حیات خود ادامه دهد کشف کند. چنین خدائی یا ممکن است "مسیح آتلانتیس" باشد که زمانی در همه‌ی جهان معروف بود و اکنون هرچند تحت آب‌های عمیق تمدن عصر ما غرق شده است لکن هنوز به بقای خود ادامه می‌دهد. ویا ممکن است "آبراکس‌آس" باشد که در عین حال هم خدا و هم اهریمن است.

نخستین باری که به اسم "آبراکس‌آس" برخوردم در دمیان بود. اما در واقع در باره‌ی او از دوران کودکی‌ام شناخت داشتم. وجود اورا در قلب "کوردیلرای آند" Cordillera of the Andes و در اعماق بی‌انتهای آب‌های اقیانوس آرام که به سواحل ما می‌خورد حس کرده‌بودم. این نور متوهّم (نور خیالی، روشنائی کاذب، فانوس شیطان، فروغ مرداب،) این شعله‌های بهشت و دوزخ که در او وجود داشت حتا در کف این امواج زبانه می‌کشید.

آبراکس‌آس از خدایان مکتب غنوسی است و سابقه‌ی او به مدت‌ها پیش از مسیح می‌رسد. می‌توان اورا مسیح آتلانتیس خواند. آبراکس‌آس در نزد بومیان آمریکا، از جمله در نزد سرخپوستان وطن من نام‌های دیگری هم دارد.

هرمان هسه از او چنین سخن می‌راند: "بر آتش مداقه کن و در ابرها تأمل ورز وچون علائم غیبی آشکار شود و اصوات در جانت به صدادرآید خودت را به آن‌ها بسپار بی‌آن‌که لحظه‌یی بیندیشی که این عمل تو خوب و شایسته‌است یانه. اگر تردید کنی، وجود خویش را ضایع کرده‌ای، دراین صورت چیزی بیش‌از چهره‌ی دروغین یک بورژوا نخواهی بود که تورا در پس خود محبوس داشته‌است و یک فسیل خواهی شد... پس تنها امکانی که باقی می‌ماند آبراکس‌آس است یعنی به عبارتی فرافکنی روح هم بطرف درون و هم بطرف بیرون، هم بطرف نور و هم بطرف سایه‌های عمیق ریشه‌های تاریخ زندگی ما، به این امید که در ترکیب این دو، صورت مثالی محض را بیابیم. این صورت مثالی محض تصویر دقیق خدائی خواهد بود که در درون ماست اما مدت‌هاست که در زیر آب‌های خودآگاهی چون آتلانتیس غرق شده است. بدین‌ترتیب آبراکس آس را بمعنی انسان کامل هم می‌توان گرفت..." ممکن است ادامه داشته باشد!

شاهزاده و قورباغه!

2010-08-13T23:20:00.001+04:30

نکته‌ی اوّل: متأسفانه خرافات در همه‌جا هست، ربطی به شرقی و غربی یا جهان دوّمی وسوّمی و غیره هم ندارد. شاید بعضی‌ها این افتخار! را پیدا کرده باشند که فیلم والت دیسنی به کارگردانی ران کلمنتس و جان ماسکر بنام The Princess and The Frog را که سال 2009 تولید شده دیده باشند. اگر شما هم مثل من ندیده‌اید! بروید توی گوگل و همین عبارت را بزنید و جستجو کنید ببینید به کجا می‌رسید. یا کامل‌ترش را بخواهید، بروید توی ویکی پدیا با همین عبارت و مدخل.

چون ممکن است خواندن مطلب به زبان انگلیسی برای بعضی‌ها مثل خودم! کمی مشکل باشد، لذا خلاصه‌ای از آن را ترجمه می‌کنم و می‌نویسم! این فیلم که در استود‌های انیمشین والت دیسنی در سال 2009 تولید شده از داستان پرنسس قورباغه‌ئی نوشته‌ی ای دی بیکر گرفته شده که آن‌هم به نوبه‌ی خود ملهم از داستان افسانه‌‌ای برادران گریم بنام The Frog Prince است و آن‌طور که از ظاهر کار بر می‌آید، تفاوتی که از زمان برادران گریم به این‌طرف پیدا شده، غیر از مسائل تکنیکی و رنگ و غیره، تبدیل پرنس به پرنسس است!

فیلم بطور محدودی، در نیویورک و لوس‌آنجلس، روز 25 نوامبر 2009 روی اکران رفته و در 11 دسامبر همان سال بطور گسترده نمایش داده شده‌است. چون هدف نقد فیلم یا توضیح در باره‌ی تاریخچه فیلم و صدا و رنگ و غیره نیست، بنا براین بعد از نکته‌ی دوّم به اصل مطلب می‌پردازم.

نکته‌ی دوّم: از قدیم این اعتقاد یا عقیده‌ در غرب بخصوص آمریکا وجود داشته (و دارد!) که اگر جمعه با روز سیزده ماه تقارن پیدا کند، نحوست دارد! این را هم این‌جا جستجو کنید: The history behind Friday the 13th‎ حالا این‌ها چه ربطی با هم دارند یا با مطلبی که می‌خواهم بنویسم.

داستان کاملاً آپ‌دیت! است و مال همین دیروز و خبرش را تلفنی داشتم. برای سهولت کار و حذف جملات اضافی و توضیحات حاشیه‌ای، مطلب را بصورت (دیالوگ) یا نماشنامه‌ی یک پرده‌ای می‌نویسم.

صحنه نمایش: خانه‌ئی نوساز در یکی از خیابان‌های شهری کوچک در اتلانتا ایالت جورجیا. افراد: پدر، مادر، یک دختر ده ساله و یک پسر شش ساله.

دختر؛ (صبح زود در حالی‌که با وحشت و جیغ و داد مادرش را صدا می‌زند): مامان مامان؛ بیا بین این چیه تو اتاقم!

مادر (در حالی که از طبقه‌ی پائین آمده بالا به اتاق خواب بچه‌ها): وای خدای من این یه قورباغه‌است. از کجا اومده؟ من که همه‌ی درها رو بسته بودم این‌جا طبقه‌ی بالا هم که استخر و حوض نداریم!

دختر: من از دیروز می‌گفتم روز جمعه روز سیزده ماه هم هست، منم که بد شانس هستم، فکر می‌کردم حتماً مشکلی برام پیش میاد!

مادر: اصلاً اینطور نیست، شنبه و جمعه هم فرقی ندارن. اینا خرافاته. شما چرا باور می‌کنید؟

دختر: حالا که دیدید درست بود و اتفاق افتاد!

مادر- کدوم اتفاق؟ همین قورباغه؟ فرض کن یه پشه یا سوسک یا مورچه بود، چه فرقی می‌کنه.

دختر: خیلی هم فرق می‌کنه! معلوم می‌شه داستانو نخوندی!

پدر (که او هم از پائین آمده بالا): ببینم! این که یه قورباغه‌ی کوچولوه!... ترس نداره. (با دست آن‌را بر می‌دارد.)

مادر – ولی ببین! شکل عجیبی داره، انگار با همین ریزه می‌زه‌ایش، ریش داره! یا چیزی مثل ریش! خیلی هم بدشکله. برو بندازش تو باغچه. (پدر قورباغه را می‌برد می‌گذارد روی چمن باغچه و بر می‌گردد.)

پسر: بابا! یادت هست اون فیلمو که دیدیم نشون می‌داد یه شاهزاده بصورت یه قورباغه در اومده بود و شب رفت تو اطاق پرنسس؟!

پدر خطاب به دختر (به شوخی): وای وای وای! اگه اینجوری باشه...

دختر با (نگرانی و کنجکاوی،): مگه چیه؟ پدر؟ ... اول که اون یه داستانه حالا اگه داستان هم نباشه...؟

پدر: موضوع همینه؛ داستان اینجور می‌گفت که اگه دختر، قورباغه یعنی شاهزاده رو از اتاق بیرون کنه دیگه اون دختر تا آخر عمر شوهر گیرش نمیاد!

پسر: وای... چه بد. پس بابا، تو چرا اونو بردی از اتاق بیرون؟

پدر: شوخی کردم، داستان می‌گه اگه دختره اون قورباغه رو از اتاق بکنه بیرون نه باباش!

دختر: من با تی‌پا اونو از اتاقم می‌انداختم بیرون حتّا اگه تا آخر عمر بی شوهر بمونم! چون این قورباغه اگه یه شاهزاده‌ی اصیل و واقعی بود می‌تونست خودشو بصورت یه قورباغه‌ی خوشگل دربیاره نه زشت و بد ترکیب. تازه صداش هم خیلی چندش‌آورد بود. مگه نه مامان؟ اصلاً کی‌میاد زن یه قورباغه‌ی زشت بد ترکیبِ بد صدا بشه؟ از اوّل هم گفتم که نحسی این جمعه/سیزده فقط منو می‌گیره! دیدید گرفت؟

مادر: نحوست کم ضرری بود دست کم! ولی دخترم. قورباغه‌ی زشت و بدصدا هم پیدا می‌شه که زن اون بشه. ناراحت نباش. می‌گن بیله دیگ بیله چغندر. فکر خودتو مشغول این حرف‌ها نکن. برو حالا برس به درس‌هات.

پسر: اون که گفتی یعنی چی مامان؟

مادر: بعد بهت می‌گم. شرحش طولانیه. این وسط پسر خیلی دلش می‌خواست اون قورباغه رو بگذاره پیش لاک پشتاش ولی مادر موافقت نکرد. پدر به این فکر بود که قورباغه از چه راهی از طبقه‌ی دوم سر در آورده، دختر تو فکر بود که نکنه این واقعاً یه شاهزاده بوده! و مادر دنبال تخم قورباغه زیر فرش و کمد می‌گشت که پدر توضیح داد؛ قورباغه توی جوی آب و برکه و تالاب و آب‌های راکد تخم‌ریزی می‌کنه، مثل سوسک نیست.

جالب‌تر از همه، خنده‌های مخفیانه‌ی دوست دختر خانواده بود که روز قبل وقتی از مدرسه با هم برگشتند، قورباغه رو آهسته از کیف درآورده و برای سورپریز گذاشته بود زیر تخت خواب دختر! و حالا فقط از دور آهسته می‌خندید!

خان، نان و سگش!

2010-08-11T20:34:00.001+04:30

قدیما مثلی بود که می گفت: یه تکّه نون از خونه‌ی خان اومد بیرون سگش هم دنبالش بود!

حالا نه خانی هست و نه نانی! ولی سگ چه عرض کنم...! با این‌که خان‌های سابق آدم‌های خوبی نبودند، گاهی آدم فکر می‌کند، بازهم صد رحمت به خان‌های قدیم!

هر وقت کمی به حقوق کارمندی یا بازنشسته‌ئی اضافه شده، هزارتا چشم دنبالش بوده و هست. از بقال سرِ کوچه گرفته تا کارخانه‌دار و تولید کننده و صاب‌خونه و غیره و غیره.

بحث یارانه و رایانه (که هر دو هم بدجوری بهم گره خورده‌اند،) پیش آمد، از همان اوّل معلوم بود کار چه شکلی پیش می‌رود. یکی می‌گوید: پول نداریم بدهیم تقصیر فلان جاست! یکی می‌گوید: این پول‌ها در جای خودش خرج نمی‌شود و تقصیر خودت است! و یارانه‌بگیر هم که از یک‌طرف خرجش چند برابر شده و نان را گران‌تر باید بخرد، نان هنوز از درِ خانه‌ی خان بیرون نیامده سگش هم دنبالش است!

یکی امروز می‌گفت: رفتم سر بزنم ببینم توی رایانه و اینترنت از یارانه چه خبر است و می‌شود فهمید بالاخره گرفتن آن شماره‌ها و ثبت نام و چه و چه، چطور شد و باصطلاح اعلام نتایج به کجا رسیده، گیج و گاج آمدم بیرون. از اوّل هم معلوم بود این کار شر دارد ولی خیر ندارد.

گفتم چه بوده‌است آن حکایت: گفت: هنوز تکه‌ی نانی بیرون نیامده، کلّی هم به پول برق و آب و نان و... اضافه شده، سرو کله‌ی بنگاه‌های معاملاتی و کافی‌نتی و تبلیغات‌چی و لباس فروش و لوازم برقی‌فروش و... بجای مراجع پاسخگو پیدا شده و هرکدام کیسه‌های گِل و گشادشان را آماده کرده‌اند برای پر کردن یعنی قاپیدن همین تکه‌ی نان که هنوز از خانه‌ی خان در نیامده...! بگذریم. ای‌روزگار!

ظاهر و باطن

2010-08-09T00:17:00.000+04:30

شاید دوستانِ جوانتر، از این مطلب خوششان نیاید! مهم نیست. من تا بحال در بیش از ده وبلاگ، از هشت سال پیش یا بیشتر به این طرف، هرچیزی که نوشته‌ام، (یا بیشتر چیزهائی که نوشته‌ام،) بخاطر خوش‌آمد دیگران نبوده، دنبال جلب مشتری و مشوًق... هم نبوده‌ام. این نکته را هم گفته‌ام {که گاهی دوستی ایرادی هم گرفته!} که خوشتان نمی‌آید لطفاً نخوانید و وقت خودتان را نگیرید.

ایراد دیگری هم که اغلب بمن می‌گیرند این‌است که چرا این‌همه جابجا می‌شوم، به خدائی که می‌پرستید یا نمی‌پرستید! دست خودم نیست. دور از جان شما، گداها هم وقتی احساس کنند شهرداری دارد جمعشان می‌کند، خیابان یا محله‌ی خودرا تغییر می‌دهند! آخرین محله‌ئی که انتخاب کردم، وردپرس بود که مورد غضب قرار گرفت و کار کردن در آن برای من یکی مشکل شد. دات کام هم نمی‌خواهم بشوم و یا نمی‌توانم بشوم و از گدائی بیایم بیرون.

موضوع خوش آمدن و بیان حقیقت، دو موضوع جداگانه ‌است. خیلی‌ها جذب عکس‌های زیبا و کلیپ و آهنگ و بازی‌های گوناگون می‌شوند، که البته باید حق به آن گروه هم داد که به اقتضای سن خود، کاری می‌کنند که دوست دارند. من اغلب، با این سن و سال، گول این گروه را هم خورده‌ام! و عکس یا شعر یا مطالب طنز (یا بعضی مطالب عامه‌پسندی هم) در کنار سایر مطالب گذاشته‌ام.

منظورم این نیست که عکس و موسیقی و فیلم و نظایر آن عامه پسند‌است. هنر و ادبیات همیشه برای من در اولویّت قرار داشته‌اند. انتقاد نکردن و حرف‌هائی در تأیید دیگران زدن ساده است و بی‌خطر، (خطرِ این‌که دوستانت را از دست بدهی، فرضاً...!) اگر می‌خواهید با من تا انتهای مطلب باشید، در خدمت هستم و گرنه از همین‌جا با شما خداحافظی می‌کنم!
دوستان به ادامه بروید لطفاً

"خوش آمدن،" همیشه تمام قضیه نیست. زندگی یک جنبه‌ی واقعی و مثبت هم دارد، که خوش‌آمدن و لذّت بردن است. در عین حال، هر خوش آمدنی مفید و سازنده نیست. شاید شما کسالتی داشته باشید و فلان میوه یا غذا را که اتّفاقاً خوشمزه و لذت‌بخش است نباید بخورید، یا کارهائی را که دوست دارید چون ممکن است زیان‌بخش باشد نباید بکنید و غیره.

من پزشکانی را می‌شناسم که خودشان می‌دانند سیگار کشیدن بد است و اجتناب از آن را تبلیغ هم می‌کنند، ولی سیگار می‌کشند! بزرگان (به ظاهر) یا سیاست‌مدارانی هم {در کشورهای دیگر که با ما دشمنی دارند!} هستند که به شدّت تبلیغ راست‌گوئی و صداقت و درستی می‌کنند ولی خودشان (احتمالاً و خدای ناکرده!) نادرست هستند و به شدّت دروغ می‌گویند. متدیّنین و بازاریانی و مهندسین و... هم احتمالاً هستند که در همه‌ی مراسم مذهبی حضور مادّی یا معنوی دارند و کارشان خیرات و مبرّات و پختن و دادنِ آش نذری است ولی به شدّت گران‌فروشی می‌کنند و جنس تقلّبی ارائه می‌دهند یا دست به کارهای اقتصادی مضرّ به حال جامعه می‌زنند.

تا این‌جا را داشته باشید. می‌خواهم به مطلبی بپردازم که نام این مطلب را هم بخاطر آن انتخاب کردم. گاهی ظاهر ما با باطن ما فرق دارد؛ منظورم از "ما" هم افراد است و هم جامعه بطور عام. به اهالی محترم آی تی برنخورد؛ (از خودی‌ها مثال می‌زنم که دیگران نرنجند!) من و امثال من اغلب از دسترنج این عزیزان بهره می‌‌بریم. ظاهر قضیه یک چیز است و باطن چیز دیگر: شکل و ظاهر و نقشه و طرح، بخاطر نوشتن مطالبی است که بدرد دیگران بخورد. یعنی مظروف مهمّ است نه ظرف و ظرف بخاطر مظروف است.

فرض کنید کار طراح یا برنامه‌ریز، خیلی هم جالب و زیبا باشد، اگر از آن صرفاً برای زیبائی و عکس و تبلیغ و کارهای روبنائی استفاده بشود، و اگر کسی مطلبی بنویسد و بگذارد توی همین قالب‌ها و مورد توجّه قرار نگیرد، زحمت این عزیزان، (صرف‌نظر از این‌که سودی هم برای خودشان و استفاده کنندگان دربر داشته باشد،) چه سودی برای سایرین خواهد داشت؟

قصدم اصلاً انکار زحمات این گروه نیست، بل‌که توجّه به کار آن‌هاست که عقیده دارم باید بقول امروزی‌ها استفاده‌ی بهینه! از آن بشود. ما بیشتر به ظاهر می‌پردازیم؛ صورت زیبا، بدن قشنگ و سالم، صدای خوب، شعر قشنگ و خوش وزن و قافیه... ولی اگر محتوا نیز غنی و مفید باشد، نتیجه‌ی بهتری نخواهد داشت؟

این یک مقدّمه بود! اجازه بدهید امروز از چیزهائی که با آن‌ها مخالفم حرف بزنم! موافقت کردن، ساده است و خوش‌آیند. من به خودم جرأت می‌دهم که از چیزهائی که دیگران بخاطر از دست دادن مشتری! یا... یا مخاطب از آن کمتر حرف می‌زنند، صحبت کنم: چرا دوستان بیشتر به موضوعات دیداری و شنیداری... و راحت رو می‌آورند؟ البته دیدن یک عکس و لذّت بردن، راحت‌تر از خواندن یک مطلب طولانیِ خشکِ نچسبِ نسازِ این‌چنانی است.

چرا (و حالا کم‌کم می‌رسیم به اصل قضیه) کمتر شاهد توجّه و سرمایه‌گذاری دولت و محافل دولتی و غیر دولتی در مسائل تاریخی، گردشگری، صنایع دستی، ادبی و علوم انسانی از قبیل شعر و داستان و نمایش و ...غیره هستیم؟ چرا این‌همه اعتبار صرف فوتبال و سریال‌های... (ببخشید آبکی،) می‌شود و شاهد افزایش روز افزون این‌همه مفسّر و مربّی داخلی و خارجی و... هستیم؟ گفتم که؛ خیلی‌ها، اگر تا بحال هم با ما مانده باشند، از همین‌جا راهشان را کج می‌کنند!

خیال نکنید من از زیبائی و سلامتی و بوی خوب و روی خوب و تفریح و فیلم و بدن‌سازی و... بدم می‌آید... یا خودم فرضاً بدنی ناسالم و کج و کوله دارم. برعکس، می‌دانم که بدن سالم بخاطرِ داشتن فکر سالم است. بله! نکته همین‌جاست؛ شما باورتان شده و بخاطر تکرار یک امر تلقینی و تکراری که بصورت شرطی درآمده، خیال می‌کنید که فکر سالم در بدن سالم است!

فکر سالم الزاماً در بدن سالم نیست! اگر اینطور بود، آلکاپون و هیتلر و موسولینی و امثالهم نیز که بدن سالمی داشتند، باید فکر سالمی داشته باشند! عرض بنده اینست که برخلاف این مثل قدیمی، بدن سالم بخاطرِ داشتن فکر سالم است، مگر این‌که بدن به دلایلی دچار نقص شود، مثل ورود یک عامل خارجی مثل میکروب یا تصادف و غیره.

بعضی از دانشمندان که برای دیگران الگو، معلّم، الهام‌بخش و... بوده اند، خود گاهی بدن سالم نداشته‌اند یا مثل دانشمند فضاشناسی که کشفیاتی کرده، "استفن هاوکینگ،" (عکس پائین) روی صندلی چرخدار به زندگی ادامه می‌داده و حتّا قدرت تکان دادن دست و پای خود را نداشته‌اند. ادیسون، یا فلان موسیقی‌دان، می‌گویند، از نظر شنوائی مشکل داشته‌اند. آیا این دانشمندان مثلاً نابینا یا فلج و از نظر بدنی ناسالم مفید‌تر بوده‌اند یا هستند یا من که سالم هستم و در کوچه و خیابان برای دیگران ایجاد مزاحمت می‌کنم و یا دنبال توپ فوتبال می‌دوم یا به همه فحش می‌هم یا دائم جلو همه تف می‌اندازم روی چمن و دل همه را بهم می‌زنم، یا احتمالاً! شورت خودم را جلو همه پائین می‌کشم یا با مشت توی سینه‌ی طرف می‌کوبم و غیره!؟ منظورم سلامتی فکری و جسمی است و قصد ندارم همه‌ی فوتبالیست‌ها را در ردیف آدم‌های بی‌تربیت و غیر بهداشتی! یا یک مزاحم خیابانی یا هیتلر یا موسولینی قرار بدهم!

می‌گویند سلطان بدن مغز است و مغز در بالاترین قسمت بدن قرار داده شده و بدن و پا و سایر اندام، وظیفه‌ی نگهداری از آن را به عهده دارند. پا باید در خدمت مغز باشد و به دستور او حرکت کند و بدن را به راه راست ببرد! امّا گاهی ما این سر و مغز را برای شاخ زدن (ببخشید!) و بقول معروف، هِد زدن به دیگران و یا توپ فوتبال مورد استفاده قرار می‌دهیم و آن‌را در راهی که وظیفه‌ی اصلی‌اش هست درست بکار نمی‌بریم.

از قالب و طرح‌هائی که با زحمت تهیه شده‌اند، یا اینترنت، که گاهی هم با این سرعت‌های پائین دست‌رسی به آن مشکل است، اغلب برای دیدن چیزهای "قشنگ" ولی غیر مفید استفاده می‌کنیم ولی در وبلاگ‌ها (از این یکی بگذریم!) برای پیدا کردن مطالب مفید تاریخی، علمی، اخلاقی، پزشکی، اجتماعی و ادبی... و غیره، استفاده نمی‌کنیم.

اگر به تاریخ علاقه داشتیم، می‌دانستیم که اقوامی هم بوده‌اند که در کنار فعالیت‌های بدنی و ورزشی و نظامی، کمتر به مسائل فکری و اخلاقی و هنری و ادبی... پرداخته و با وجود قدرت و ابّهت فراوان، مغلوب اقوامی شده‌اند که بمراتب از آن‌ها در مسائل فکری و سیاسی و اجتماعی پیشی گرفته بودند. نمونه‌ی آن دولت "اسپارت" است. به قسمت‌هائی از مطلبی که زیر مدخل "اسپارت" در فرهنگ دهخدا آمده توجه فرمائید:

"اسپارته، اسپارتا، لاسدمون، شهر مشهور باستانی در شبه جزیره‌ی موره... اهالی دلاور و ساده‌منش آن از آرایش و پیرایش بیزار بودند فقط چند پرستشگاه مخصوص به بت‌های خود و یک میدان اسب‌دوانی در خارج دروازه‌ی شهر داشتند... سپس در سال 1190 قبل از میلاد هرکولی‌ها و دوریالی‌ها اسپارت را متصرف شدند... در تاریخ 898 قبل از میلاد کودکی خاریلائوش نام از نژاد پروکلیس بحکومت رسید... و عموی وی لیکورگوس را نایب‌السلطنه کردند... او حکومت را بشکل یک جمهوری نظامی درآورد. قانون لیکورگوس، قانون نظامی شدیدی {بود}... از این رو اهالی اسپارت به سه طبقه‌ی حاکم، محکوم و برده منقسم می‌شدند... {در جنگ‌های موره} پیروزی نصیب اسپارتی‌ها گردید و شهر آتن را تسخیر و ضبط کردند... امّا آنان قانون لیکورگوس را رعایت نکرده و به عیش و عشرت پرداختند... {و سرانجام این‌که} بدست عثمانی‌ها افتاد و بعد هم... شاهزاده ریمینی سجسموند این خاک را ضبط کرد و بسوخت و تخریب کرد. بار دیگر این خرابه بدست عثمانیان افتاد {و منقرض شد}... در حال حاضر 5800 تن سکنه دارد." واللهَ اعلمَ به حقایق‌الامور!

تفکّر طالبانی با مردم چه می‌کند

2010-08-08T13:07:00.000+04:30

عایشه: چهره‌ی یک زن افغان

Posted: 31 Jul 2010 03:50 AM PDT

فرانک مجیدی: پیش از این در این وبلاگ، پست‌هایی با عناوین «عکس‌هایی که جهان را تکان دادند» نگاشته شده. باور دارم عکس روی جلد این هفته‌ی تایم، می‌تواند یکی از همان عکس‌ها گردد. این عکس از آن عایشه، زن خجالتی و ۱۸ ساله‌ی افغانی است. عایشه ازدواج ناموفقی در سنین کودکی داشته و توسط خانواده‌ی همسرش آزار می‌دیده، او از خانه‌ی شوهر فرار می‌کند اما دادگاه(!) طالبان رای به بریدن بینی و گوش‌های او در قبال گناه بزرگش بخاطر نجات جان بی‌ارزش زنانه‌اش می‌دهد! برادر شوهر عایشه او را محکم نگاه می‌دارد، شوهرش ابتدا گوش‌ها و سپس بینی او را می‌برد. حالا عایشه این‌طور زندگی می‌کند، این صورت کنونی زنی ۱۸ ساله است. می‌بینید، بدون آرایش هم سخت زیباست!

حادثه‌ای که بر سر عایشه آمده، مربوط به سال‌های قدرت طالبان در افغانستان نیست، این حادثه، همین سال قبل رخ داده. این به عقیده‌ی عایشه، و به درستی، بخاطر سازش دولت افغانستان با طالبانی‌هاست. عایشه در حال که صورت آسیب‌دیده‌اش را لمس می‌کرد گفت: «این کاری است که آن‌ها با من کرده‌اند. چطور می‌توانیم با آن ها صلح کنیم؟»

در ماه جون، کرزای صلحی ضمنی با طالبانی‌ها کرد، «تام مالینووسکی» ، یک دیده‌بان صلح، در این‌باره با کرزای ملاقات کرد. کرزای اما اولویت را به زنده نگاه داشتن می‌دهد تا رعایت حقوق‌ انسانی افغان‌ها. مالینووسکی اظهار کرد: «کرزای از من پرسید کدام‌یک مهم‌تر است؟ حفاظت از حقوق یک دختر برای رفتن به مدرسه، یا نجات زندگیش؟» این‌طور که به نظر می‌رسد، آقای کرزای قرار است مردم افغانستان را به قیمت بریده شدن گوش، بینی، انگشتان، دست و پا بالاخره جوری زنده نگه دارد! این مصالحه، به حق، زنان افغانی را بخاطر امنیت و زندگی‌شان نگران می‌سازد.

اما درباره‌ی این عکس، که توسط عکاس اهل آفریقای‌جنوبی، جودی بایبر، گرفته شده خبرنگار «تایم» می‌خواست ابتدا از امنیت جانی عایشه پس از چاپ این عکس مطمئن شود. عایشه دقیقاً می‌داند با چاپ این عکس، سمبل دردهای زنان افغان بخاطر آسیب‌های طالبان خواهد شد. او اکنون در مکانی سِرّی و تحت محافظت زندگی می‌کند. قرار است عایشه برای جراحی ترمیمی به آمریکا فرستاده‌شود. همچنین «تایم» بخاطر آثار ترسناک این تصویر تکان‌دهنده بر کودکان عذرخواهی کرده‌است. با این وجود، کسی چندان به کودکان افغان فکر نمی‌کند که با خطر رفتن پایشان روی مین دست به گریبانند، و احتمال دارد هم‌بازی‌هایشان را با دست و پای قطع شده ببینند، و این‌که این تصاویر چه آسیب‌های روحی مخربی بر آن‌ها وارد می‌آورد. تایم این عکس را به مثابه یکی از هزاران اسناد افشا شده در سایت ویکی‌لیکس می‌‌داند که در حضور نیروهای آمریکایی در افغانستان رخ داده‌است، چرا که این عکس، ترکیبی است از حقیقت تأثر انگیز و بینشی بر چگونگی زیستن در سرزمین افغانستان و پی‌آمد تصمیماتی است که با دروغ و پنهان‌کاری اتخاذ می‌شود.

شخصاً این عکس را برابر با میزان انسانیت دنیایی که در آن می‌زییم، می‌دانم. چیز رنگی و شادی وجود ندارد. مسلماً عایشه، تنها یکی از قربانیان سبعانه نگری و کوته فکری و خشک‌مغزی ایدئولوژی طالبانی است. گمان نمی‌برم این تنها صورت دفرمه شده توسط طالبان باشد و خوشبین نیستم که هزاران انگشت و دست و پا و سر بریده نشده، روی خاک افغانستان نیفتاده باشد. اگر از این تصویر با بی‌تفاوتی «شکر خدا برای ما اتفاق نمی‌افته»، «بی‌خیال، خودم این‌قدر بدبختی دارم» بگذریم، یا بگوییم «این‌که چیزی نیست، آمریکا صد برابر بدترش رو کرده تو افغانستان» یعنی چیزی از روان بیمار طالبان، در ما هم هست، فقط بروز نیافته. هر جنایتی حتی علیه یک تن، توسط هر کس انجام شود، جنایتی علیه تمام بشریت رخ داده. تحمل وحشی‌گری و مصالحه و سکوت، راهی را برای ایجاد هزاران داستان تراژیک دیگر باز می‌گذارد و اگر تنها در سکوت ناظر این ماجراها باشیم، عین همدستی در جنایت است. قصد «تایم»، آزار بیننده و چنگ زدن بر وجدانش است، و قصد من از نشر این مطلب، آزار شماست! صورت کنونی عایشه را فراموش نکنید، دختری که بدون هیچ آرایشی، هنوز هم سخت زیباست. این مطلب را، هرگز فراموش نکنید!

منبع: تایم

چیزی نمی‌نویسم!

2010-07-09T20:18:00.000+04:30

!چیزی نمی‌نویسم، فقط می‌نویسم

مدتی است، بخصوص امشب، حوصله‌ی فکر کردن و جست‌ و‌ جو ندارم. مطلب معینی هم انتخاب نکرده‌ام تا بنشینم بنویسم‌اش. از خیال خودم (شما بگوئید گتره‌ئی) در می‌آورم، نشخوار می‌کنم... می‌گویند خیلی‌ها مثل بکِت و جویس و شاید و حتماً دیگران "چیزی" نمی‌نوشتند یا نمی‌نویسند یعنی فقط می‌نویسند! من این‌ها نیستم ولی بالاخره یک‌جور آدمم که مثل یک آدم معمولی می‌تواند فکر بکند و بنویسد. فکر کردن و نوشتن هم که جرم نیست!د

بعضی‌ها با بر پا کردن تأتر پوچی روی صحنه یا در فضاهای واقعی (که فقط تعداد بازی‌گر بیشتری دارد،) با نشان دادن حرکت کرم‌وار آدم‌ها، {و خودشان} تلاش بی‌هوده‌ی انسان را - اگر بشود گفت، قالبی، فیزیکی و بیرونی - دنبال می‌کنند تا نشان بدهند که هر تلاشی به پوچی و بی‌هودگی می‌رسد، یا اگر هدفشان رساندن چنین نتیجه‌ئی هم نباشد بالاخره نتیجه‌ی کردارشان همین می‌شود. بعضی هم با نفوذ در لایه‌های داخلی افکار و روان دیگران نشان می‌دهند که از داخل و درون هم نمی‌شود بجائی رسید (هرچند فکر می‌کنند که می‌شود رسید.) د

اصلاً بحث من از پیشرفت‌های تکنیکی و نوع تخت و رختخواب و ماشین و موبایل و چه و چه نیست. از آن فازها بیائیم بیرون. انسان اسیر جسم و روح خودش است و دنیائی که به آن تعلق دارد. هرچه هم تلاش می‌کند در مشکلات خودش فروتر می‌رود. گول ظاهر کار را نخوریم! ماشین آخرین مدل، راه، جاده و هواپیما و دست‌بند طلا و گل کراوات… ) و هر نوع تکنولوژی منهای انسان و انسانیت) هرچند ظاهراً لازم هستند ولی کسی را عاقبت به خیر نمی‌کنند! برای رفتن به جهنم شاید لازم باشند ولی برای بهشت اصلاً لازم نیستد! د

با وجود قوانین پیچیده و لایتغیری که بر کائنات حکم می‌کنند، قانونی که بر انسان‌ها حکم می‌کند و به ناچار بوسیله‌ی همین انسان‌‌های خطاکارِ بلاتکلیفِ مغضوبِ منفور و مغرور... نوشته می‌شود، در مقایسه با قانون ازلی و ابدی، گندترین قانونی است که تا بحال جائی دیده شده! این را من نمی‌گویم، یعنی بلد نیستم بگویم. تکرار می‌کنم. منبع و مدرک هم بخواهید ندارم! اگر کسی خواست، بگوئید فلانی گفته، مسئولیت‌اش هم پای خودتان! یعنی اصراری ندارم باور کنید. خودم بفهمم هنر کرده‌ام! آمارها را هم نمی‌خواهید قبول کنید اصراری ندارم، اصلاً بحثی با شما ندارم، برای خودم زِرت و پِرت می‌کنم. ولی آیا چیزهائی از همین دست که دیگران گفتند و به اعتبار اسمشان قبول کردید شما را به جائی رساند؟!

می‌گویند (عامیانه)؛ تقریباً از 99 قسمت از عناصر و قوانین و رموز موجود در دنیا تنها یک در صد قابل شناخت است. 99 در صد مردم قادر به شناخت همان یک‌در صد هم نیستند. تقریباً 99 در صد جهان موجود را فضای خالی تشکیل می‌دهد و بقیه را اجسام. یعنی اگر فاصله‌ی بین اجسام و عناصر فیزیکی را برداریم اجسام آنقدر فشرده و کوچک می‌شوند که اگر فوق‌العاده سنگین نبودند می‌شد آن‌ها را برد بازار و فروخت! د

این کمی از مادیّات، از طرف دیگر معنویات ما را هم در نظر بگیرید؛ قول می‌دهم این آمار با اندکی تفاوت با واقعیّت تطبیق می‌کند؛ 99 درصد مردم نمی‌دانند که از کجا آمده‌اند و به کجا می‌روند! (این‌که روشن است!) و در برگشتن تکلیفشان چیست، و اصلاً برگشتنی هست یانه؟ (امیدوارم باشد تا من یکی تکلیفم را با شما روشن کنم!) از آن یک در صد هم 99 درصدشان اشتباه می‌کنند و اصرار هم دارند که درست می‌گویند! اگر چنین باشد، فقط عذاب خودشان و دیگران را زیاد می‌کنند!د

واما نتیجه: وقتی مردم خیلی چیزها را نمی‌دانند، اشتباه هم می‌کنند. به احتمال 99 در صد یا بیشتر، شما هم از جمله کسانی هستید که اشتباه زیاد می‌کنید. با همه‌ی محاسباتی که گفته شد، من پیشنهاد می‌کنم بخاطر اشتباهاتی که کرده‌اید بیائید خودتان را ببخشید! البته به همین سادگی نه، به چند شرط؛ اگر این موارد هنوز هم در شما موجود باشد نباید انتظار بخشش خود و دیگران و طبیعت... (و خدا) را داشته باشید: د

اگر مرتکب جنایت نسبت به بشریّت یا حتّا یک نفر شده و از کردار خودتان هم پشیمان نباشید. د

اگر هنوز هم بر اشتباهات خود اصرار ورزیده و خود را از هر جهت بر دیگران مقدم و مرجّح و مسئولیت‌ناپذیر بدانید. د

اگر به خوردن مال دیگران و اهانت و تحقیر سایرین ادامه داده و به زورگوئی عادت کرده‌باشید.د

اگر رعایت حیثیت، شخصیت، آبرو و حریم خود و دیگران را نکنید و به خود و سایرین ضرر برسانید و تصمیم هم نداشته باشید که رفتار خود را عوض کنید. د

و غیره و غیره...! عرض کردم که؛ چیز خاصّی نخواستم بنویسم، فقط نوشتم، همین! د

برخورد سرخ و سبز

2010-07-03T21:38:00.000+04:30

یک پیش‌بینی غیر علمی!

از قدیم معروف بوده که مریخ یا بهرام یا Mars خدای جنگ است! در عین حال که همه با جنگ مخالف هستند (جز جنگ‌جویان و برپاکنندگان جنگ و فروشندگان اسلحه و مهمات و کسانی‌که از جنگ سود می‌برند و غیره!) باید منتظر پیش‌آمدهای احتمالاً ناگوار بعدی باشیم!

آن‌طور که در بعضی وبلاگ‌ها و منابع دیگر آمده، قرار است روز 5 شهریور 27 August 2010 (نیمه شب،) مریخ به نزدیک‌ترین فاصله‌ی خود به زمین برسد، بطوری که بجای یکی، دوماه در آسمان دیده خواهد شد! از حالا معلوم نیست تأثیر الکترو مگنتیک مریخ روی زمین! یا مارسو مگنتیک! به چه شکلی عمل خواهد کرد.

نکته‌ی دیگر اینست که رنگ مریخ را دانشمندان و مریخ‌شناسان سرخ دیده یا دانسته‌اند، در حالی که زمین معمولاً بخاطر جنگل‌ها و منابع طبیعی و آب‌هائی که چهارپنجم این کره را احاطه کرده‌اند، باید آبی یا سبز متمایل به آبی باشد! اگر تأثیر جاذبه یا دافعه‌ی مریخ بر رنگ سبز زمین بچربد، و سرخی بر سبزی پیروز شود، بعید نیست بعضی از معادلات بهم بخورد و مریخی‌ها قدرت بیشتری بدست بیاورند! در آن صورت، گرما و آلودگی‌های زمین، از این هم بدتر خواهد شد!

ماه و مریخ

2010-07-02T21:58:00.000+04:30

این مطلب را دوستی با ای میل فرستاده است، فرصت بررسی نداشتم. حتماً درست است!

با تشکّر از الهه و سایرین! (حالا ماه هم بجای یکی بشه ده‌تا چِش بما می‌رسه! بقول معروف، خونه‌ی شاه پرِ گردو…!)

Enjoy, remember the day!

این روز را بخاطر بسپارید !

Two moons on 27th August 2010

دو کره‌ی ماه در تاریخ 5 شهریور 1389

www.FunAndFunOnly.net

27th Aug the Whole World is waiting for.............

روز 5 شهریور تمام دنیا در انتظار...

Planet Mars will be the brightest in the night sky starting August. It will look as large as the full moon to the naked eye. This will cultivate on Aug. 27 when Mars comes within 34.65M miles off earth. Be sure to watch the sky on Aug. 27 12:30 am. It will look like the earth has 2 moons.

کره‌ی مریخ به بالاترین درجه درخشش در آسمان شب در 5 شهریور خواهد رسید، و به اندازه‌ی کره‌ی ماه تمام با چشم غیر مسلح دیده خواهد شد!

این وقتی است که در روز 5 شهریور مریخ به نزدیک‌ترین فاصله‌ی خود به زمین می‌رسد.

حتماً در ساعت 12:30 بعد از ظهر ( نیمه شب) آسمان را تماشا کنید .

به نظر خواهد رسید که آسمان دو ماه دارد !!

The next time Mars may come this close is in 2287.

این امر 1200 سال دیگر دوباره اتفاق خواهد افتاد

Share this with your friends as NO ONE ALIVE TODAY will ever see it again.

این لحظه را با دوستان خود شریک شوید، زیرا هیچ‌کس دوباره این اتفاق را نخواهد دید.

گلوکوم یا آب سیاه

2010-07-02T01:57:00.000+04:30

برای رعایت تناسب جهت درج در وبلاگ، تغییرات مختصری در متن داده شده است. این مصاحبه بین پرسش‌گر (آقای سلامت) و آقای دکتر امینی جراح و متخصص بیماری‌های چشم، استاد و رئیس بخش گلوکوم بیمارستان فارابی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران (در سمینار گلوکوم) صورت گرفته است:

پرسش: در بيماری گلوکوم چه اتفاقي در چشم رخ مي‌دهد؟

پاسخ: گلوکوم انواع متفاوتي دارد. در اين بيماري، عصب بينايي بر اثر افزايش فشار داخل چشم تحليل مي‌رود که گاهي ممکن است اين اتفاق بدون افزايش فشار داخل چشم هم رخ بدهد.

پرسش: به چه دلايلي فشار داخل چشم افزايش پيدا مي‌کند؟

پاسخ: يک مايع به طور دايم در داخل چشم در حال ترشح است که وظيفه تغذيه بافت‌هاي مجاور را به عهده دارد. اين مايع همان‌طور که ترشح مي‌شود از قسمت ديگري از چشم خارج مي‌شود. در بيشتر انواع گلوکوم‌، سدي در راه خروج مايع زلاليه ايجاد مي‌شود که باعث مي‌شود مايعي که دايما در حال ترشح است خارج نشده و در نتيجه فشار داخل چشم افزايش يابد. گلوکوم دو نوع زاويه باز و بسته دارد. اين سد در نوع شايع بيماري که همان گلوکوم زاويه باز است در ساختمان خروجي مايع زلاليه قرار دارد که معمولا به‌طور ارثي ايجاد مي‌شود.

پرسش: فرد مبتلا چه طور مي‌بيند؟

پاسخ: در گلوكوم زاويه باز ابتدا علامت خاصي وجود ندارد و ديد طبيعي است. اما اگر بيمار به موقع مراجعه نکند و درمان نشود...درست مانند اين است كه از درون يك لوله به اطراف نگاه مي‌كند.

پرسش: چه عواملي زمينه‌ساز آن است؟

پاسخ: در انواع اصلي بيماري معمولا زمينه‌هاي ارثي دخالت دارند؛ يعني اگر فردي در خانواده و بستگان نزديک‌اش بيمار مبتلا به نوع شايع گلوکوم باشد، حتما بايد از نظر اين مشکل بررسي شود. عامل ديگر، نژاد است. در بعضي از نژادها مانند نژاد سياه‌، گلوکوم بيشتر ديده مي‌شود. در بعضي از قسمت‌هاي دنيا هم گلوکوم‌هاي زاويه بسته بيشتر ديده مي‌شود مانند شرق دور، و به خصوص چين که در آنجا شايع‌تر است. عامل ديگر افزايش سن است که ميزان ابتلا را بيشتر مي‌کند. دوربيني، نزديک‌بيني يا عوامل خاص چشمي مانند کمي ضخامت قرنيه و يک‌سري فاکتورهاي ديگر مانند استفاده طولاني مدت از استروييدها (كورتون) به اشكال گوناگون تزريقي، خوراكي و حتي نوع جلدي، خطر بروز آب سياه يا گلوكوم را افزايش مي‌دهند. همچنين التهاب داخل چشمي، ضربه و خون‌ريزي داخل چشم، در بروز گلوكوم موثرند.

پرسش: افراد مبتلا به ديابت و فشار خون نسبت به بقيه افراد بيشتر در معرض خطرند؟

پاسخ: ديابت و فشار خون جزو عوامل مساعدکننده اصلي محسوب نمي‌شوند ولي به طور کلي بيماران ديابتي بيشتر از بقيه به گلوکوم مبتلا مي‌شوند.

پرسش: سن و جنس تا چه حدي در ابتلا به اين مشکل دخيل‌اند؟

پاسخ: البته هيچ سني از ابتلا به گلوکوم مصون نيست. حتي اين بيماري ممکن است در نوزادان هم يافت شود ولي شيوع آن خيلي کم است. به طور کلي، هر چه سن بالاتر برود، ميزان شيوع بيماري گلوکوم بيشتر مي‌شود. جنس هم تاثير چنداني در ابتلا به گلوکوم ندارد. فقط در انواع خاصي از بيماري ممکن است تاثير جنس اهميت داشته باشد.

پرسش: ظاهر چشم فرقي مي‌کند؟

پاسخ: علايم انواع گلوکوم متفاوت است ولي در نوع شايع بيماري که گلوکوم زاويه باز و شايع‌ترين نوع گلوکوم است متاسفانه تا مراحل آخر، هيچ علامتي وجود ندارد، بنابراين بايد قبل از اينکه گلوکوم ديد بيمار را از بين ببرد، تشخيص داده شود و اين امر تنها با مراجعات مکرر و منظم به چشم‌پزشک امکان‌پذير خواهد بود. چنانچه بيماري به موقع تشخيص داده شده و درمان شود، بهبودي حاصل خواهد شد ولي در مراحل پيشرفته‌ امکان برگشت ديد حتي با درمان هم وجود نخواهد داشت و قطعا به نابينايي منجر مي‌شود.

پرسش: آیا گلوکوم مادرزادي است؟ گلوکوم به چه صورت ايجاد مي‌شود؟

پاسخ: گلوکوم مادرزادي بسيار نادر است و ميزان شيوع آن در کشور ما و خاورميانه تقريبا يک در 6 تا 7 هزار تولد است. بنابراين صحبت کردن در مورد آن ممکن است سبب هراس خانواده‌ها شود ولي به‌طور کلي گلوکوم مادرزادي داراي علايمي چون بزرگي قرنيه نوزاد، اشک ريزش و ترس از نور دارد که معمولا در سه سال اول زندگي تظاهر مي‌کنند.

پرسش: آيا راهي براي پيشگيري وجود دارد؟

پاسخ: بعضي از انواع گلوکوم زاويه بسته معمولا با استفاده از اشعه ليزر قابل پيشگيري است اما متاسفانه انواع ديگر گلوکوم‌ها راه پيشگيري ندارند. البته گلوکوم زاويه بسته در ايران هم زياد است و اگر بيماران به موقع مراجعه کنند، نجات پيدا مي‌کنند.

پرسش: براي درمان چه کارهايي براي افراد مبتلا انجام مي‌شود؟

پاسخ: تنها درماني که مي‌توانيم روي آن حساب کنيم، پايين آوردن فشار داخل چشم است و روش‌هاي درماني ديگر هنوز قابل قبول تعميم نيست. فشار داخل چشم را مي‌توانيم با دارو پايين بياوريم و چنانچه با دارو پايين نيامد، از اشعه ليزر استفاده مي‌کنيم و باز اگر به فشار مطلوب نرسيديم، به عمل جراحي دست مي‌زنيم.

پرسش: آيا پس از درمان‌ ديد چشم به حالت طبيعي برمي‌گردد؟

پاسخ: خير! چون عصب‌ بينايي تخريب شده و قابل برگشت نيست، در نتيجه بينايي به حالت اول برنمي‌گردد. به همين دليل اصرار به تشخيص سريع بيماري داريم تا زودتر نيز درمان شود.

پرسش: توصیه شما چیست؟

پاسخ: توصيه‌ام به همه افراد، به خصوص در سنين بالا، اين است که معاينات دوره‌اي چشم‌پزشکي داشته باشند. افرادي هم که فاکتورهاي مساعدکننده بيماري را دارند، بهتر است از 40 سالگي به بعد هر سال به چشم‌پزشک مراجعه کنند.

بین سطور...

2010-06-28T19:17:00.000+04:30

این مطلب را چند سال پیش! در وبلاگی نوشتم و چون پست‌های آن همراه با خود وبلاگ! ناپدید شد، تاریخ آن یادم نیست ولی دست کم مربوط به سه یا چهار سال پیش است، اگر بک‌آپ گرفته باشم شاید تاریخ‌اش ‌را هم پیدا کردم. در هرحال در سن و سال ما، و ارزشی که زمان برای ما دارد، (یعنی ندارد!) یکی دوسال کم یا زیاد به جائی نمی‌خورد!

مطالب روزنامه‌ها در یک روز...

# رئیس قوه قضائیه{وقت} گفت: اگر فکر جدّی و اساسی برای مسائل اقتصادی نشود، قطعاً ملّت، مارا در آینده مؤاخذه خواهد کرد.

بین سطور 1: مگه فکر جدّی و اساسی نمی‌شه؟ پس اینا همه‌اش شوخیه؟

بین سطور 2: حالا آینده است! مؤاخذه‌ئی هم تا بحال نشده، پس لابد مشکلی نبوده!

# رئیس قوه قضائیه{وقت} گفت: متأسفانه فضای اقتصادی کشور رانتی شده و غالباً رقابت اقتصادی را بین اشخاص و نهادهائی بوجود آورده‌ایم که عملاً فضای رقابت آزاد را ازبین برده و برخی از مردم کشورمان را محبور کرده‌اند در کارهای اقتصادی به سمت کارهای خلاف بروند.

بین سطور 1: کی بوجود آورده؟ من؟ خدا لعنت‌شون کنه، این مردم عجب خلاف‌کارهائی هستن، به خودشون هم رحم نمی‌کنن...

بین سطور 2: کی‌ها به سمت کارهای خلاف رفته‌اند؟ مردم یا رانت‌خوارها؟

# رئیس کمسیون اقتصادی مجلس{وقت} گفت: دچار شدن بانک مرکزی به عملکرد سلیقه‌ای، نظارت سلیقه‌ای و بالاترازآن سیاسی شدن بانک مرکزی خطر جدّی برای بازار پولی آینده کشور است...برداشت بیشتر از حساب ذخیره ارزی، صدور مجوزهای موردی و...

بین سطور 1: به گوشیم! خوب، می‌فرمودید!

بین سطور 2: معنی عملکرد سلیقه‌ای را می‌فهمیم ولی اگه ممکنه بفرمائید سیاسی شدنِ بانک یعنی چی؟ منظورتون دخالت افراد سیاسی که نیست؟!

# "منابع مطلع" از طرحی برای آزاد سازی قیمت بلیت هواپیما خبر می‌دهند ...بدین ترتیب، گرانی که اکنون درحال فراگیر شدن است شامل سفرهای هوائی نیز خواهد شد.

بین سطور 1: مبارک است، تازه شروعش بود، حالا می‌دونید بهای بلیط چنده؟

بین سطور 2: آزاد سازی ظاهراً چیز بدی نیس. امّا چرا فقط قیمت‌ها "آزاد" می‌شن؟! سابق می‌گفتن ما شاه نمی‌خوایم هی نخست وزیر عوض می‌کردن!

# روزنامه پول: مقامات شهر سانفرانسیسکو در آمریکا در تلاش برای ترغیب مردم به نوشیدن شیر، از تبلیغات جدیدی استفاده کرده‌اند...یکی از این تبلیغات استفاده از موادّی است که باعث می‌شود سقف اتوبوس‌ها بوی کلوچه‌ی تازه پخته شده بدهد!

بین سطور 1: بوی سقف اتوبوس های ما...؟ هر جور دلتون خواست فکر کنین!

بین سطور2: برای تشویق مردم به نوشیدن شیر، تولید آب معدنی افزایش می‌یابد! (یک ضرب‌المثل قدیمی می‌گوید ببخشید می‌گفت): برای رفاه حال فرهنگیان، 20٪ به حقوق ارتشیان اضافه می‌شود!

# به گزارش ایسنا: ...یکی از تولید کنندگان عروسک گفت؛ اسباب بازی...از منظر بیرونی! نماد قدرت و دقت یک کشور در طراحی و تولید یک کالاست و نیز می‌تواند در سرنوشت اقتصادی یک ملت مؤثر باشد.

بین سطور1: از عروسک‌های سه منظوره، هم بعنوان اساب‌بازی، هم نماد قدرت و هم تأثیرگذاری در سرنوشت اقتصادی کشور می‌شه استفاده کرد!

بین سطور 2: از این به بعد عروسک‌ها طوری باید ساخته شوند که فقط "منظر بیرونی" آن‌ها معلوم باشد!

# "فیبر نوری ساعت پنج و نیم صبح شنبه نهم آذر در محدوده آب‌های امارات قطع شد." معاون نگهداری و مدیریت شبکه شرکت ارتباطات زیر ساخت... درباره علت قطعی این فیبر گفت: "این علت دقیقاً مشخص نیست ولی احتمالاً به علت گیرکردن لنگر کشتی‌های عبوری بوده است."

بین سطور1: کاربران اینترنتی عزیز از این به بعد مواظب عبور قایق‌های پاروئی ماهی‌گیری هم باشند!

شعر مشروطه

2010-06-26T01:21:00.000+04:30

یاد آر ز شمع مرده یاد آر (دهخدا و شعر مشروطه)

در آثار دهخدا یک استثناء بسیار مهم هست که زنگ و رنگ شعر سبک خراسانی و زبانی بسیار فصیح و محکم دارد و در عین حال از مضمون و نگاهی نو برخوردار است. این شعر بسیار مهم که با نام "یادآر زشمع مرده یادآر" انتشار یافت، نزد بسیاری از اهل ادب، طلیعه‌ی شعر جدید پیش از نیما شمرده شده واز زمینه‌سازان شعر سیاسی و اجتماعی فارسی محسوب است و از این جهت، به سهم خود در هموار‌کردن راه شعر فارسی جدید و فراهم ساختن زمینه‌ی مساعد درجهت بیان مضامین اجتماعی و سیاسی نو نقش بسیار مؤثری داشته است. بسیاری از شاعران آن دوران، این شعر دهخدا را سرمشق قرار دادند، از آن اقتباس کردند و به اقتفای آن شعر سرودند.

تصنیف ِجاودانه‌‌ی مرغ سحر، اثر بهار بی شک از این شعر متأثر است.

گوشه‌هایی از "یاد آر ز شمع مرده یاد آر!" را با هم بخوانیم:

ای مرغ سحر، چو این شب تار،

بگذاشت ز سر سیاهکاری

و ز تحفه‌‌ی روح بخــــــــش اسحار

رفت از سر خفتگان خماری

بگشود گـــــــــــره ز زلف زر تار

محبوبه‌ی نیلگــــــون عماری

یزدان به کمــــــــال شد پدیدار

واهریمن زشتخو حصـــاری

یاد آر ز شمع مرده، یاد آر

ای مونس یوســف اندر این بند

تعبیر عیان چو شد تو را خواب

دل پر ز شعف، لب از شکر خند

محسود عدو به کام اصــحاب

رفتی بر یار خویش و پیـــــــوند

آزاد تر از نســـــــیـم و مهتاب

زان کو همه شام با تو یک چند

در آرزوی وصــــــــــــال احباب

اختر به سحر شمرده یاد آر

چون باغ شود دوباره خـــــــــرم

ای بلبل مستمند مسکین

وز سنبل و ســــوری و سپرغم

آفاق، نگارخانه‌ی چیـن

گل، سرخ و به رخ عرق ز شبنم

تو داده ز کف قرار و تمکین

زان نوگل پیش رس که در غـــم

ناداده به نار شوق تسکین

از سردی دی، فسرده یاد آر

ای همره تیه پور عمــــــران

بگذشت چو این سنین معدود

وان شاهد نغز بزم عرفان

بنمود چو وعد خویش مشهود

وز مذبح زر چو شد به کیوان

هر صبح شميـم عنبــر و عود

زان كو به گنـــــاه قوم نادان

در حســرت روی ارض موعود

برباديه جان سپرده، يادآر

چون گشـــــت زنو زمانه آباد

ای کودك دوره‌ی طلائی

وز طاعت بندگان خود شـــاد

بگرفت ز سر خدا، خدائی

نه رسم ارم، نه اسم شدّاد

گل بســت زبان ژاژخائی

زان كس كه ز نوك تيــغ جلاد

ماخوذ بجرم حق ستائی

تسنيم وصال خورده، يادآر

منبع: http://forum.golzarion.com